Njemački startup Isar Aerospace uspješno je poslao raketu Spectrum u orbitu iz Norveške, ostvarivši veliki korak za evropsku komercijalnu svemirsku industriju. Uspjeh dolazi u trenutku kada Evropa pokušava smanjiti zavisnost od američkih kompanija, prije svega SpaceX-a, piše Politico.
Dvostepena raketa Spectrum, visoka 28 metara, poletjela je u subotu navečer iz svemirske luke Andøya na sjeveru Norveške.
Lansiranje je izvedeno u 22:12, a raketa je uspješno stigla u nisku Zemljinu orbitu i rasporedila teret. Isar Aerospace i Njemački centar za zrakoplovstvo i svemirska istraživanja navode da se radilo o pet malih satelita i jednom tehnološkom eksperimentu.
"U orbiti smo! Upravo smo ispisali evropsku historiju", objavila je kompanija nakon uspješnog leta.
We made history. On just our second flight, we became the first commercial space company from Europe to deliver satellites into orbit. Mission 'Onward and Upward' successfully lifted off and deployed payloads into orbit. A new chapter for European spaceflight. More:… pic.twitter.com/AWvqG2l8Mn
— Isar Aerospace (@isaraerospace) September 5, 2026
Za Isar Aerospace, kompaniju osnovanu 2018. godine i smještenu u blizini Münchena, ovo je bio tek drugi stvarni let rakete Spectrum.
Njemačko Ministarstvo za istraživanje, tehnologiju i svemir uspjeh je nazvalo "prekretnicom" koja pokazuje inovativnu snagu i tehnološko znanje zemlje.
Evropska komisija događaj opisuje kao prvi slučaj da je privatno razvijena raketa iz ovog novog evropskog komercijalnog sektora stigla u orbitu s kontinentalnog evropskog lansirališta. Reuters ga opisuje kao prvo komercijalno orbitalno lansiranje te vrste iz kontinentalne Evrope.
Uspjeh iz drugog pokušaja
Prvi pokušaj Isar Aerospacea završio je potpuno drugačije.
Spectrum je 30. marta 2025. godine poletio s iste lokacije, ali je nakon približno 30 sekundi leta izgubio kontrolu i završio u moru.
Naknadna istraga kompanije utvrdila je da su početni uzroci bili nenamjerno otvaranje jednog ventila i gubitak kontrole položaja rakete na početku manevara. Sistem za prekid leta tada je aktiviran i raketa je pala u more, bez opasnosti za javnost.
Neuspjeh, međutim, nije zaustavio kompaniju.
Isar je izmijenio određene sisteme, softver i sigurnosne margine, a druga raketa u konačnici je uspjela ono što prva nije – dostići orbitu i isporučiti korisni teret.
Josef Aschbacher, generalni direktor Evropske svemirske agencije (ESA), lansiranje je nazvao historijskim.
"Ovo je još jedan korak prema raznovrsnijem i autonomnijem evropskom sektoru usluga lansiranja", rekao je Aschbacher.
Spectrum ima deset motora, promjer od dva metra i projektovan je za prenošenje do 1.000 kilograma tereta u nisku Zemljinu orbitu.
Za evropske institucije značaj uspješnog leta mnogo je veći od sudbine jedne njemačke kompanije.
Evropa godinama pokušava izgraditi pouzdaniji vlastiti pristup svemiru i smanjiti zavisnost od stranih kompanija, posebno američkog SpaceX-a Elona Muska.
Problemi s evropskim raketama, prekid saradnje s Rusijom nakon invazije na Ukrajinu i ogromna komercijalna prednost SpaceX-a doveli su Evropu u poziciju u kojoj je za značajan dio lansiranja morala računati na američke kapacitete.
Friedrich Merz, kancelar Njemačke, posjetio je u martu svemirsku luku Andøya zajedno s norveškim premijerom Jonasom Gahrom Støreom i njemačkim ministrima odbrane i svemira.
