Pustili četiri koze na ostrvo, kad su se vratili ništa više nije bilo isto

Niko tada nije mogao da zna koliko će ta odluka promijeniti ostrvski ekosistem. Koze su počele brzo da se razmnožavaju, a njihova populacija je do početka 20. vijeka narasla na nekoliko stotina. Kada je 1946. godine konačno odlučeno da budu uklonjene, na ostrvu su pronađene i odstrijeljene 393 koze. Taj broj navodi i naučni rad o pticama ostrva, kao i tekst Nju Ziland Džiografika.

Grejt Ajland, danas poznat i pod maorskim nazivom Manavatafhi, dio je grupe ostrva Tri Kings, smještene sjeverozapadno od Novog Zelanda. Ostrvo je izolovano i poznato po specifičnoj flori i fauni, zbog čega je posebno osjetljivo na unošenje novih vrsta.

Koze su na ostrvu imale obilje hrane i nisu imale predatore koji bi kontrolisali njihovu brojnost. Počele su intenzivno da brste autohtonu vegetaciju, posebno širokolisne biljke.

Prirodnjak E.G. Terbot izvijestio je o velikim promjenama na ostrvu, uključujući gubitak gotovo trećine autohtonih vrsta šumskih ptica. Stradale su i neke morske ptice i mali sisari koji su izgubili zaklon i pogodna mjesta za život nakon što je vegetacija uništena, a tlo izgaženo.

Drugi izvori navode da su neke biljne vrste dovedene gotovo do nestanka. Novozelandski Dipartment ov Konzrvejšn ističe da su pojedine biljne populacije bile toliko smanjene da su neke vrste preživjele u veoma malom broju primjeraka.

Botaničar Tomas Čizmen, koji je ostrvo posjetio krajem 19. vijeka, zabilježio je niz biljnih vrsta koje kasnije više nisu pronađene. Nju Ziland Džiografik navodi da se njihov nestanak, barem djelimično, pripisuje kozama.

Danas se ostavljanje domaćih životinja na izolovanom ostrvu može činiti potpuno nerazumnim, ali takva praksa nekada je imala praktičnu svrhu. Mornari i kitolovci ostavljali su koze na udaljenim ostrvima kao svojevrsnu živu zalihu hrane za brodolomce ili buduće putnike.

Grejt Ajland nije bio izuzetak. Koze su tamo uvedene upravo kako bi potencijalnim brodolomcima obezbijedile izvor hrane. Problem je bio u tome što je nekoliko životinja koje su za čovjeka predstavljale korisnu zalihu hrane u izolovanom ekosistemu moglo da preraste u potpuno nekontrolisanu populaciju.

Do 1946. godine postalo je jasno da koze nanose preveliku štetu ostrvskoj vegetaciji, pa je pokrenuta akcija njihovog uklanjanja. Ekspedicija je na ostrvu provela oko pet nedjelja, a na kraju su odstrijeljene 393 koze.

Izvori se razlikuju kada je riječ o konačnom broju. U pojedinim zapisima pojavljuje se broj od 398 koza, dok naučni radovi koji se pozivaju na Terbotov izvještaj navode 393. Naučni pregled o iskorjenjivanju divljih koza na ostrvima takođe navodi 393 životinje za Grejt Ajland.

Nakon uklanjanja koza vegetacija je počela da se obnavlja. Istraživači su zabilježili pojavu nove trave i zeljastih biljaka, a dugoročno je počela da se vraća i šumska vegetacija. Naučni radovi navode da su biljke kojima su se koze hranile ponovo počele da se pojavljuju nakon njihovog uklanjanja, mada je obnova šume bila spora.

Ipak, šteta nije u potpunosti nestala njihovim odlaskom. Neke vrste koje su bile zabilježene na ostrvu prije dolaska koza kasnije više nisu pronađene, dok su pojedine rijetke biljke bile svedene na samo jedan preživjeli primjerak.

Među posebno ugroženim vrstama bila je Penantija bajlizijana (Pennantia baylisiana), endemska biljka sa ostrva Tri Kings.

Vrsta je u jednom trenutku u prirodi bila poznata po samo jednom preživjelom stablu na Grejt Ajlandu. Univerzitet u Oklendu navodi da je posljednje poznato stablo 1945. godine otkrio novozelandski botaničar Džefri T.S. Bejlis.

Priča o kozama na Grejt Ajlandu tako pokazuje koliko unošenje svega nekoliko životinja može da promijeni izolovani ekosistem i koliko dugo mogu da ostanu posljedice takve promjene.