Zemljotres koji je Banjaluku pogodio na današnji dan prije 57 godina odnio je ljudske živote, ostavio hiljade porodica bez doma i zauvijek izmijenio izgled grada. Brojne građevine koje su generacije Banjalučana poznavale kao mjesta školovanja, rada i svakodnevnih susreta danas postoje samo na fotografijama.
Najjači udar zabilježen je 27. oktobra 1969. godine, oko 9.11 časova, sa magnitudom od 6,6 jedinica Rihterove skale. Prethodnog popodneva grad je već bio ozbiljno oštećen snažnim potresom, a podrhtavanje tla nastavilo se tokom noći.
Prema podacima koji se decenijama navode, poginulo je 15 ljudi, dok je 1.117 osoba povrijeđeno. Međutim, ovogodišnja istraživanja donijela su nova saznanja o stradalima i pokazala da dosadašnje evidencije nisu potpune.
Grad koji danas tražimo na starim fotografijama
Razmjere razaranja bile su ogromne. Prema podacima navedenim u gradskoj procjeni ugroženosti, posljedice zemljotresa zahvatile su 36.276 stanova na području tadašnje opštine Banjaluka. Taj broj odnosi se na stambene jedinice, a ne na pojedinačne zgrade.
Izgled grada nije promijenio samo zemljotres. Dio teško oštećenih građevina uklonjen je u mjesecima poslije katastrofe, pa su nestajala i zdanja koja su preživjela najjače udare. Obnova je postepeno mijenjala poznate gradske prizore i otvarala prostor za drugačiju Banjaluku.
Gospodska ulica, današnja Ulica Veselina Masleše, i prije katastrofe bila je jedno od središta gradskog života. Njene trgovačke kuće, među kojima su zdanja u stilovima neorenesanse i secesije, svjedoče o vremenu u kojem je nastajalo urbano jezgro Banjaluke. Taj dio starog gradskog ambijenta ostao je prepoznatljiv i do danas.
Na mjestu „Titanika“ danas je „Boska“
Među najupečatljivijim građevinama koje Banjalučani pamte bila je poslovno-stambena zgrada „Titanik“, na prostoru današnje robne kuće „Boska“. Teško je stradala u zemljotresima, a potom je srušena.
„Boska“ je otvorena 5. decembra 1978. godine i vremenom je i sama postala jedan od simbola grada. Fotografije „Titanika“ zato danas pokazuju koliko je drugačije izgledao prostor kojim svakodnevno prolaze hiljade ljudi.
