Nazivao ga je užasnim, jednostranim i najgorim u istoriji. Sada, dok pokušava da izađe iz rata sa Iranom, predlaže sporazum koji je, prema ocjeni jednog od glavnih autora originalnog dogovora, slabiji od onog koji je 2018. sam poništio.
Lord Filip Hemond, konzervativni britanski ministar spoljnih poslova od 2014. do 2016, koji je učestvovao u pregovorima o originalnom sporazumu poznatom kao JCPOA, upozorio je da Tramp rizikuje da izgleda „veoma, veoma glupo” ako američku vojnu nadmoć ne pretvori u opipljivu pobjedu.
Prema Hemondovim riječima, sporazum o kojem se trenutno pregovara „nije toliko različit od JCPOA”, samo što su uslovi lošiji za Ameriku, jer je Iran sada u jačoj pregovaračkoj poziciji nego što je bio pre deset godina.
– Iran je zemlja srednje veličine koja je četiri decenije pod sankcijama, a najmoćnija vojska na svijetu doslovno nije uspjela da ga obuzda, ne da ga uništi, čak ni da ga zaustavi – rekao je Hemond za britanski Telegraf.
Šta je JCPOA
Originalni sporazum iz 2015, koji su potpisali Iran, SAD, Rusija, Kina, Francuska, Njemačka i Velika Britanija, bio je detaljan dokument od 150 strana o kojem su pregovarači raspravljali dvije godine. Iran je pristao da ograniči obogaćivanje uranijuma na 3,67 procenata čistoće, što je daleko ispod nivoa potrebnog za oružje. Podzemni pogon Fordo pretvoren je u istraživački centar, reaktor u Araku je preuređen kako bi se eliminisao plutonijumski put do oružja, a IAEA je dobila najopsežnija inspekcijska prava koja je Iran ikada prihvatio. Zauzvrat, SAD, EU i UN su ukinuli nuklearne sankcije i odmrznuli milijarde iranskih sredstava.
Kada je 2018. izašao iz sporazuma, i IAEA i zapadne obaveštajne agencije su ocijenile da je Iran bio u potpunosti u skladu sa dogovorom. Trampov argument bio je da sporazum finansira režim koji sponzoriše terorizam, a da zauzvrat ne zaustavlja trajno nuklearni program, niti ograničava iranske balističke rakete i podršku grupama poput Hamasa i Hezbolaha.
Prema izvještajima Aksiosa i Njujork tajmsa, Trampov ključni prioritet je da obezbjedi da Iran ne može da pristupi zalihama od skoro 2.000 kilograma obogaćenog uranijuma zakopanih u podzemnim nuklearnim postrojenjima, a posebno onih 450 kilograma koji su obogaćeni do 60 procenata čistoće. SAD su u poslednjem krugu zahtevale moratorijum od 20 godina, Iran je ponudio pet, prenosi .
Kompromisni prijedlog koji se trenutno razmatra predviđa da bi deo visoko obogaćenog uranijuma bio poslat u treću zemlju, ne nužno SAD, dok bi ostatak bio razblažen u Iranu pod međunarodnim nadzorom.
Saznajte sve o najvažnijim vijestima i događajima, pridružite se našoj Viber zajednici ili čitajte na Google News.
