Kometa 3I/ATLAS svake sekunde ispušta tone vode u svemir
3I/ATLAS ispušta dovoljno vode u svemir da se tom količinom može napuniti 70 olimpijskih bazena svaki dan. Ovo otkriće daje naučnicima izvanrednu priliku da proučavaju elemente prisutne tokom formiranja planeta oko drugih zvijezda, potencijalno mnogo starijih od Sunca.
Otkriće je zabilježeno u okviru misije Evropske svemirske agencije (ESA) Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE), koja se trenutno kreće prema Jupiteru i njegovim ledenim mjesecima. JUICE je u novembru 2025. godine, koristeći svoje instrumente MAJIS (Moons And Jupiter Imaging Spectrometer) i JANUS (Jovis, Amorum ac Natorum Undique Scrutator), uočio 3I/ATLAS, koji je tek treći otkriveni objekt koji prolazi kroz Sunčev sistem, a da potiče izvan njegovih granica.
Poput kometa porijeklom iz Sunčevog sistema, 3I/ATLAS je počeo izbacivati materijal kada je prošao blizu Sunca, pri čemu je sunčevo zračenje zagrijavalo njegovo ledeno srce, uzrokujući da se čvrsti led odmah transformiše u gas, što je proces koji se naziva sublimacija. Kako ovaj gas eksplozivno izlazi, formira komu i rep koji su karakteristični za komete. Ovo je praćeno povećanjem sjaja komete, ali 3I/ATLAS je postao još sjajniji nego što se očekivalo.
Tokom svojih posmatranja, MAJIS je identifikovao infracrvene emisije iz molekula vodene pare i ugljen-dioksida, poznatih kao "isparljive" jer lako isparavaju.
"Ponovljena detekcija vodene pare i ugljen-dioksida pomoću MAJIS-a ukazuje na to da je isparljivi led 'zakopan' ispod površine aktivno ispušten u svemir ubrzo nakon prolaska perihela. Na osnovu prikupljenih podataka, procijenili smo odliv iz jezgra komete od oko dvije tone u sekundi, što je ekvivalentno otprilike 70 olimpijskih bazena vodene pare izbačenih u svemir svaki dan. Podaci MAJIS-a će nam omogućiti da bolje razumijemo aktivnost ove komete nakon perihela te fizička i hemijska svojstva materijala formiranih oko druge zvijezde prije više milijardi godina", rekao je član tima Giuseppe Piccioni iz Nacionalnog instituta za astrofiziku (INAF).
JUICE-ova posmatranja komete 3I/ATLAS su izvanredna jer su bila neplanirana, a dogodila su se tek nakon otkrića 3I/ATLAS-a 1. jula 2025. godine. Posmatranja su bila izazovna zbog kratkih vremenskih perioda koje je JUICE imao da uoči 3I/ATLAS i koliko su slabe bile međuzvjezdane emisije komete.
Nakon ovih posmatranja uslijedilo je dugo čekanje, a podaci su stigli do Zemlje tek u februaru 2026. godine.
"Dugo smo čekali, ali se zaista isplatilo. Divne prikupljene slike prvi put otkrivaju vrijeme intenzivne aktivnosti komete neposredno oko perihela. 3I/ATLAS je pokazao proširenu komu, rep i različite morfološke strukture, poput zraka, mlazova i filamenata. Prikupljeni podaci će nam omogućiti da proučavamo morfološke strukture, intenzitet svjetlosti te evoluciju kome i repa komete na kratkim i srednjim vremenskim skalama. Veoma smo zadovoljni performansama JANUS-a, koji nam je pružio odličan pregled onoga što će moći učiniti kada bude djelovao oko Jupitera i njegovih ledenih mjeseca, konačnog odredišta misije JUICE", rekao je član tima Pasquale Palumbo, istraživač INAF-a i glavni istraživač JANUS-a.
