Izraelski izvoznici sistematski prikrivaju porijeklo poljoprivrednih proizvoda sa okupiranih palestinskih teritorija i sirijskih Golanskih visoravni u Evropi kako bi se kvalifikovali za niže carine, navodi se u istrazi. Studija Global Echoa otkrila je da je najmanje 42 posto pregledanih proizvoda "lažno označeno kao proizvedeno u Izraelu", što evropskim potrošačima i vladama nesvjesno omogućava podršku ilegalnoj izraelskoj ekonomiji naseljavanja, navode autori izvještaja.
Izraelski izvoznici u Evropu redovno prikrivaju porijeklo proizvoda sa okupiranih palestinskih teritorija kako bi se kvalifikovali za ilegalne poreske olakšice koje se ne odnose na robu iz naselja, prema istraživanju pravne neprofitne organizacije Global Echo.
Evropa najveće izvozno tržište Izraela
Organizacija je analizirala više od 30.000 izvoznih dokumenata iz hiljada izraelskih pošiljki u Veliku Britaniju i Evropsku uniju tokom perioda od osam godina. Utvrđeno je da jedna od šest pregledanih pošiljki sadrži poljoprivredne proizvode iz ilegalnih naselja na okupiranim palestinskim teritorijama i sirijskoj Golanskoj visoravni, pri čemu je najmanje 42 posto ovih proizvoda lažno označeno kao proizvedeno u Izraelu, izvještava Guardian.
Evropa je najveće izvozno tržište Izraela, a Evropska unija je najvažniji trgovinski partner Izraela, sa gotovo 30 posto njegovog izvoza. Sporazum o slobodnoj trgovini iz 1995. godine snizio je carine na izraelski uvoz, ali proizvodi iz okupiranih naselja ne ispunjavaju uslove za ove pogodnosti jer su okupirane palestinske i sirijske teritorije pod ilegalnom izraelskom okupacijom prema međunarodnom pravu.
Istraživanje Global Echoa pokazuje da lažno označeni proizvodi iz okupiranih naselja predstavljaju izraelskog poljoprivrednog izvoza u Evropu.
Prikrivanje porijekla proizvoda iz okupiranih naselja omogućava uvoznicima da plaćaju niže carine. Voće i povrće s okupiranih teritorija tako postaje konkurentnije u evropskim trgovinama, a evropske zemlje gube dio poreskih prihoda. Prema organizaciji, to znači da evropski potrošači i vlade nesvjesno subvencionišu ilegalnu izraelsku ekonomiju naseljavanja, piše Guardian.
napisao je Global Echo. Utvrđeno je da izvoz iz naselja nije rezultat pojedinačnih propusta, već
"Sakrivanje na očigled svih"
U izvještaju se navodi da izraelski izvoznici koriste pravne rupe ili prevaru kako bi uvozili proizvode u Evropu pod oznakom koristeći tri glavne metode, piše Guardian.
Neki proizvođači navode stvarnu adresu i poštanski broj naselja, ali i dalje označavaju svoje proizvode kao izraelske, praksu koju Global Echo naziva
Takvo označavanje je navodno omogućeno tehničkim sporazumom iz 2005. godine između Izraela i EU, a podržano je smjernicama Izraelske poreske uprave, iako ova potonja priznaje da proizvodi iz naselja ne ispunjavaju uslove za smanjene carine. To stavlja teret identifikacije i ispravnog oporezivanja robe sa okupiranih teritorija na granične vlasti EU i Ujedinjenog Kraljevstva.
Druge dvije metode opisane u izvještaju uključuju prevaru. Navodi se da kompanije za naseljavanje koriste "lažnu adresu" koja lažno sugeriše da se proizvodnja odvija unutar međunarodno priznatih granica Izraela ili miješaju proizvode naseljavanja s izraelskim proizvodima u hladnjačama ili centrima za pakiranje, a zatim cijelu pošiljku označavaju kao , izvijestio je Guardian.
napominje Global Echo.
Prema organizaciji, evropske carinske vlasti također redovno prihvataju nevažeće izraelske certifikate o organskoj proizvodnji i zdravlju biljaka za proizvode iz naselja. Takve certifikate bi prema međunarodnom pravu trebale izdavati samo palestinske ili sirijske vlasti, izvještava Guardian.
Pošiljke koje je pregledao Global Echo predstavljaju samo mali dio ukupne izraelske poljoprivredne trgovine s Evropom, a pronađena je lažno označena roba iz naselja vrijedna otprilike 13 miliona eura, uzgojena na zemljištu oduzetom od Palestinaca.
Evropa decenijama smatra izraelska naselja ilegalnim, stav koji je 2024. godine dodatno potvrdio Međunarodni sud pravde (ICJ), koji je pozvao Izrael da što prije okonča okupaciju palestinskih teritorija. Međutim, Evropska unija nije iskoristila svoj ekonomski uticaj da preduzme ozbiljne mjere protiv naselja, prema riječima pravnog stručnjaka Michaela Lynka, piše Guardian.
Global Echo upozorava da izraelske subvencije potkopavaju uticaj evropskih trgovinskih pravila, jer izvoznici iz naselja mogu nadoknaditi izgubljene carinske pogodnosti sredstvima iz posebnog državnog fonda. U međuvremenu, Evropska unija razmatra uvođenje carina na proizvode sa okupiranih palestinskih teritorija kako bi obuzdala izraelsko nasilje i širenje naselja, ali nije jasno koliko bi to uticalo na trgovinu.
