Građani u BiH zaduženi 14,6 milijardi, najveći porast nenamjenskih kredita

Prema posljednjim podacima Centralne banke BiH, krediti stanovništva na kraju februara iznosili su 14 milijardi i 631,5 miliona KM, što je porast od 1,61 milijardu KM u godinu dana

Život na kredit, rečenica je koja je najkraći, a vjerovatno i najtačniji opis surovog sivila bosanskohercegovačke stvarnosti, koja je pak posljedica desetljeća političkih zastoja i kriza koje danak uzimaju na onoj ekonomskoj strani, urušavanjem životnog standarda, kao i nepostojanjem adekvatnih mehanizama za suočavanje s inflacijskim udarima.

Prema posljednjim podacima Centralne banke Bosne i Hercegovine, krediti stanovništva na kraju februara iznosili su 14 milijardi i 631,5 miliona maraka, što je porast od 1,61 milijardu maraka u odnosu na kraj februara prošle godine. Večernji list imao je uvid u strukturu kreditnog zaduženja stanovnika, pri čemu je vidljivo kako najveći dio ide na nenamjenske potrošačke kredite, tačnije 10 milijardi i 312,9 miliona maraka.

Finansijska situacija

Ovako visok udio namjenskih kredita ekonomisti objašnjavaju činjenicom da životni standard, odnosno neujednačenost visine ličnih primanja s rastućim troškovima života, u pravilu generira potrebu za kreditnim zaduživanjem prilikom saniranja svake iole ozbiljnije finansijske obaveze, bilo da je riječ o registraciji vozila, opremanju djece za školu, nabavci ogrjeva za zimu ili pak nekim nepredviđenim situacijama poput nabavke nužnog kućanskog uređaja.

Analizirajući podatke u desetak prethodnih godina može se jasno uočiti trend rasta, kao i doći do zaključka kako su upravo nenamjenski potrošački krediti ostvarili najveći porast, značajno izraženiji u odnosu na sve druge. Primjerice, krajem 2016. godine iznos namjenskih potrošačkih kredita bio je nešto veći od 6 milijardi maraka, što znači da je u desetak godina ovaj oblik zaduživanja narastao za 4,3 milijarde maraka.

Ostale kategorije kredita bilježe određene fluktuacije, no kod dvije kategorije, kredita za kupovinu novih ili postojećih stambenih jedinica, također postoji ulazni trend. Tako su na kraju februara krediti za gradnju ili kupovinu novih stambenih jedinica iznosili 2 milijarde i 389,6 miliona maraka, a za kupovinu postojećih stambenih jedinica milijardu i 392,5 miliona maraka.

Deset godina ranije iznosi navedene kategorije kredita bili su 885,6 odnosno 592,5 miliona maraka. Istovremeno, u kontekstu kredita po kartičnom poslovanju uočavamo određenu konstantu, pa je tako na kraju 2028. godine zabilježen rekord u iznosu od 311,8 miliona maraka, dok su na kraju februara ove godine građani po ovoj osnovi bili zaduženi u visini od 287,8 miliona maraka.

Kada pak govorimo o kreditima za kupovinu automobila, uvidom u podatke Centralne banke Bosne i Hercegovine, nakon minimuma koji je zabilježen 2022. godine (7,4 miliona maraka), vidljiv je uzlazni trend zaduživanja i po ovoj osnovi te je na kraju februara dosegnut iznos od 11,3 miliona maraka. Iako rastu iznosi kredita, bilježi se i porast iznosa štednje građana.

Rast štednje

Podatak prema kojem građani BiH u bankama drže 20 milijardi i 95,4 miliona maraka, a što je u odnosu na lani više za 2 milijarde maraka, dovoljno govori o povjerenju stanovništva u domaći bankarski sistem, koji se pokazao sigurnim i održivim i u vremenima geopolitičkih nestabilnosti.

Prema podacima Centralne banke BiH, ukupni depoziti domaćih sektora na kraju februara 2026. godine iznosili su 37,47 milijardi KM i u odnosu na prethodni mjesec depoziti su povećani za 165,3 miliona KM (0,4%). Od ovog iznosa, kao što smo naveli, najviše otpada na štednju građana.

Godišnja stopa rasta ukupnih depozita u februaru 2026. godine iznosila je 10,8%, što je u apsolutnom iznosu 3,65 milijardi KM. Godišnji rast depozita registriran je kod sektora stanovništva za 2,07 milijardi KM (11,5%), u čijoj strukturi su transakcijski računi porasli za 17,5%, depoziti po viđenju za 6,5% i oročeni depoziti za 5,1%.

Rast depozita na godišnjem nivou zabilježen je i kod privatnih preduzeća za 874,8 miliona KM (11,1%), kod vladinih institucija za 550,4 miliona KM (13,8%), kod nefinansijskih javnih preduzeća za 14,5 miliona KM (0,7%) i kod ostalih domaćih sektora za 140,6 miliona KM (7%).