Krajem osamdesetih godina, engleski fudbal nije bio samo igra, već i poprište društvenog fenomena koji je često prelazio granice sporta, a jedan od najupečatljivijih dokaza tog vremena ostao je zapis u tadašnjem izdanju The Sunday Times, koji je kroz reportažu brutalno ogolio realnost navijačke scene oko Chelseaja.
Naslov koji je dominirao stranicama, “Why Saturday is murder in the stands”(Zašto je subota dan za ubistvo na tribinama?), nije bio tek senzacionalizam, već refleksija stvarnog stanja na stadionima, gdje su subote često donosile više straha nego radosti, a tribine postajale mjesto sukoba, nasilja i organizovanih obračuna.
Autor teksta, tada poznati novinar Bill Buford, proveo je godine istražujući navijačke grupe i njihove obrasce ponašanja, pokušavajući razumjeti kako su se obični mladi ljudi pretvarali u dio nasilnih kolektiva koji su fudbal koristili kao izgovor za sukobe.
U reportaži se navodi kako su vođe jedne od huliganskih grupa Chelseaja osuđene na zatvorske kazne od po deset godina, što jasno pokazuje razmjere problema s kojim se tada suočavalo englesko društvo.
No, ono što ovu priču čini posebno potresnom jeste činjenica da nasilje nije bilo izolovan incident, već gotovo sastavni dio fudbalske kulture tog vremena, gdje su putovanja na utakmice često značila i unaprijed dogovorene obračune između rivalskih grupa.
Buford u tekstu opisuje čak i vlastito iskustvo, kada se ukrcao na voz za utakmicu između Manchester Cityja i Chelseaja, gdje je brzo shvatio da nije riječ o običnom sportskom putovanju, već o nečemu mnogo mračnijem.
Taj “dvostruki život”, kako ga naziva, odnosio se na ljude koji su tokom sedmice vodili sasvim obične živote, da bi vikendom postajali dio nasilne mase, spremne na sukobe koji su često završavali teškim povredama.
Slike s tribina iz tog perioda, poput one na naslovnici gdje grupa navijača pozira iza transparenta, danas djeluju gotovo nestvarno, ali su tada bile svakodnevnica engleskog fudbala.
Važno je razumjeti da je upravo taj period bio prekretnica. Nakon niza tragedija i incidenata, uključujući i katastrofe koje su potresle engleski fudbal, vlasti su bile primorane reagovati, uvodeći strože zakone, nadzor i kazne koje su vremenom značajno smanjile huliganizam.
Chelsea, kao jedan od klubova čiji su navijači često bili povezivani s nasiljem, prošao je dug put transformacije, te je danas simbol potpuno drugačije, modernije i kontrolisanije navijačke kulture.
Ova reportaža iz 1987. godine ostaje važan historijski dokument, jer podsjeća na vrijeme kada je fudbal bio mnogo više od igre, ali i mnogo opasniji prostor nego što je to danas.
Današnje tribine, uprkos svim problemima, više nisu ono što su bile tada u Engleskoj, a upravo zahvaljujući lekcijama iz prošlosti, fudbal je uspio sačuvati ono najvažnije, da ostane igra, a ne bojno polje.
