LOS ANĐELES - Prije 60 godina, 8. septembra 1966g godine, televizijska mreža NBC emitovala je prvu epizodu "Zvjezdanih staza" ("Star Trek"), serije koja je postala fenomen popularne kulture i koja je, uprkos brojnim prekidima, otkazivanjima i promjenama, tvrdoglavo opstajala i rasla punih šest decenija.
Ono što je počelo kao priča o posadi jednog svemirskog broda preraslo je u jednu od najvećih i najprepoznatljivijih franšiza u istoriji popularne kulture.
Tokom proteklih šest decenija, originalna serija i njeni brojni spin-ofovi stekli su generacije posvećenih obožavalaca. Univerzum "Zvjezdanih staza" proširio se kroz 12 igranih televizijskih serija, tri animirane serije i 14 dugometražnih filmova, kao i brojne knjige, stripove, video-igre i druge oblike popularne kulture. Iza svega toga ostao je prepoznatljiv duh franšize - avanturistički optimizam, vjera u nauku, istraživanje nepoznatog i promišljeni humanizam.
"Svemir: Konačna granica"
U originalnoj seriji glavnu ulogu igrao je Vilijam Šatner kao kapetan Džejms T. Kirk, koji je predvodio raznoliku posadu svemirskog broda "Enterprajz" u misijama koje su trebalo da pomjere granice poznatog.
"Svemir: Konačna granica. Ovo su putovanja zvjezdanog broda Enterprajz. Njegova petogodišnja misija: da istražuje čudne nove svjetove, da traži novi život i nove civilizacije. Da smjelo ide tamo gdje niko ranije nije bio."
Riječi koje su izgovarane na početku svake epizode postale su jedna od najprepoznatljivijih rečenica u istoriji televizije.
Rođena u idealizmu šezdesetih godina prošlog vijeka, serija je nudila utopijsku viziju budućnosti u kojoj čovječanstvo teži istraživanju, a ne osvajanju. Različitost, empatija i razum trebalo je da trijumfuju nad plemenskim podjelama, sujevjerjem i pohlepom.
U tom budućem svijetu čovječanstvo je prevazišlo brojne svoje istorijske sukobe, ujedinilo se i zajedno sa drugim miroljubivim vrstama osnovalo Ujedinjenu Federaciju Planeta.
Rodenberijev svemirski vestern
To ni sam idejni tvorac serijala, pokojni Džin Rodenberi (1921-1991), vjerovatno nije mogao da zamisli kada je šezdesetih godina stvarao sagu o društvu budućnosti i posadi svemirskog broda "Enterprajz".
Kao nekadašnji policajac i scenarista vesterna, Rodenberi je prvobitno zamislio priču koja je u suštini trebalo da bude svojevrsni vestern u svemiru. Producentske kuće su je više puta odbijale, sve dok nije uspio da je predstavi kao naučnofantastičnu priču.
Ideja se savršeno uklopila u procvat naučne fantastike šezdesetih godina, ali i u atmosferu epohe obilježene pokretima za mir, jednakost i društvenu pravdu.
"Zvjezdane staze" tako su, ispod priča o vanzemaljcima, čudnim planetama i svemirskim bitkama, često govorile o vrlo zemaljskim problemima.
Uz to, bila je to era u kojoj je televizija prerastala u globalni fenomen i postajala dostupan oblik zabave milionima ljudi.
Od otkazivanja do kulta
"Star Trek - The Original Series" počela je emitovanje 1966. godine i trajala je tri sezone, sa ukupno 79 emitovanih epizoda.
Priča je bila jednostavna, ali revolucionarna. Poslije velikih ratova čovječanstvo se ujedinilo i sa okolnim miroljubivim rasama oformilo Ujedinjenu Federaciju Planeta i Zvjezdanu flotu, koja je štitila Federaciju, predstavljala je pred drugim civilizacijama i istraživala svemir.
Kapetanu Džejmsu T. Kirku data je komanda nad jednim od najmoćnijih brodova - "U.S.S. Enterprise". Njegova misija trajala je pet godina i vodila ga je u najudaljenije i najmanje poznate oblasti svemira.
Serija, međutim, nije odmah izazvala revoluciju kakva joj se danas pripisuje. NBC ju je otkazao 1969. godine.
Upravo tada počinje njen pravi fenomen. Studio "Paramaunt" počeo je da dobija ogroman broj pisama obožavalaca, a serija je kroz reprize pronašla nove generacije gledalaca. Pored Šatnera, u glavnim ulogama bili su Deforest Keli kao dr Leonard "Bouns" Mekoj i Leonard Nimoj kao prvi oficir Spok, čija je majka bila Zemljanka, a otac sa planete Vulkan.
"Zvjezdane staze biste mogli okarakterisati kao prikaz grčke drame: junak mora da riješi problem i vrati se kući", rekao je Šatner, koji danas ima 95 godina.
Govoreći o počecima serije, prisjetio se i neobične situacije sa prvim pilotom. "Napravili su pilot epizodu, a onda ju je NBC vidio i rekao: 'Ne sviđa nam se scenario, ne sviđa nam se glumačka ekipa, ali nam se sviđa ideja'", rekao je Šatner.
