U Dublinu se prošlog mjeseca okupilo više od 400 ljudi na drugom Međunarodnom jevrejskom anticionističkom kongresu (JAZIC). Događaj je održan u trenutku kada se palestinski narod i dalje suočava s egzistencijalnom prijetnjom.
Okupljanje i ciljevi pokreta
Ove godine na kongresu su učestvovali anticionistički aktivisti različitog porijekla, uglavnom Jevreji, Palestinci i Irci. Njihova namjera bila je prelazak s izražavanja solidarnosti na kolektivnu akciju za oslobođenje Palestine. Kako bi brže dostigli ovaj cilj, pozvali su političke i univerzitetske aktiviste te pripadnike šireg fronta Pokreta solidarnosti sa Palestinom. Prvi skup održan je prošle godine u Beču.
Izraelski historičar Ilan Pappé pokušao je definisati okvire kongresa: "Tokom 45 godina mog aktivizma stalno me pitaju o potrebi jevrejskog zalaganja za Palestinu. Danas je borba protiv upotrebe judaizma za represiju nad Palestincima moralna obaveza svih Jevreja."
Historija pokazuje da su se Jevreji različito odnosili prema cionizmu. Kako je objasnio historičar Zack Foster na jednoj od radionica, ultraortodoksni Jevreji, kao što su grupe Satmar Hasidi i Neturei Karta, protive se cionizmu s obrazloženjem da on krši osnovne zapovijedi judaizma. I bundisti i komunisti su se protivili osnivanju jevrejske države u Palestini, tvrdeći da je to opasan kolonijalistički projekat koji ugrožava pripadnost Jevreja njihovim lokalnim zajednicama.
Svjedočenja Jevreja iz jugozapadne Azije i sjeverne Afrike dovode u pitanje inherentni evrocentrizam cionističkog projekta. Učesnica jednog panela, Camille Levy Sparti, naglasila je da priče ovih ljudi protivreče tvrdnji cionističkog pokreta o jedinstvenom jevrejskom narodu te ukazuju na apsurd jevrejsko-arapske dihotomije na kojoj počiva kolonijalna kultura u Izraelu.
Dok sukobi bjesne u Gazi, a izraelska osvajanja ugrožavaju živote ljudi na Zapadnoj obali, u Libanu i širom regiona, jevrejski anticionistički pokret postaje sve značajniji. Na kongresu je iskazan otpor osnovnom načelu cionizma da jevrejski narod mora imati svoju državu na palestinskoj zemlji. Palestinski pisac i novinar Ramzy Baroud istakao je da Jevreji anticionisti treba da krenu dalje od slogana "Ne u naše ime" ka aktivnom učešću u Pokretu solidarnosti sa Palestinom.
Praktični koraci i izazovi identiteta
Mnogi učesnici složili su se da je ključno prevazići poistovjećivanje judaizma i cionizma. Postignuta je i široka saglasnost da su jevrejski glasovi od ključnog značaja za borbu protiv pokušaja da se cijeli propalestinski pokret prikaže kao antisemitski, iako je nedostajalo prostora za diskusiju o načinu postizanja tih ciljeva.
Jevrejske anticionističke grupe širom svijeta odgovaraju na ova pitanja u praksi. Primjer je protest pripadnika Jevrejske anticionističke akcije (JAZA) protiv sajmova u Velikoj Britaniji posvećenih aliji i kupovini nekretnina u Izraelu. Ovi sajmovi održani su u dvije sinagoge koje pripadaju Savezu jevrejskih zajednica u Londonu. Aktivisti su razotkrili organizacije kao što je Shivat Zion, koje ohrabruju Britance da emigriraju u Izrael u okviru državnih granica iz 1967. godine i da se nastane u naseljima na Zapadnoj obali.
Aktivisti su izašli na ulice uprkos pokušajima dezavuisanja njihovog protesta od strane Odbora predstavnika britanskih Jevreja. Jevreji anticionisti iskoristili su svoj identitet da uđu na ovakve događaje i razotkriju umiješanost institucija svoje zajednice.
Identitet pruža mogućnost dobijanja državljanstva Izraela, bez obzira na mjesto življenja. Cionisti to doživljavaju kao potencijal, a država Izrael i milijarderi poput porodice Adelson ulažu milione dolara u ohrabrivanje iseljavanja. Mogućnost života u Izraelu, dok se Palestincima uskraćuje pravo na povratak, radikalizovala je mnoge aktiviste.
Na kongresu je odbacivanje politike identiteta, uz kritike na račun dominacije jevrejskih glasova u Pokretu solidarnosti sa Palestinom, pokazalo nespremnost da se na kritički način ispitaju specifične karakteristike jevrejskog anticionizma. Mnogi organizatori svoj jevrejski identitet ne vide kao centralni dio svog aktivizma. Često se spominjala sve veća uloga Tanakha (Starog zavjeta) i teologije u izraelskoj vojsci i državi. Nakon tužbe za genocid koju je Južnoafrička Republika podnijela protiv Izraela Međunarodnom sudu pravde, Benjamin Netanyahu je izjavio da je zemlju napao drevni neprijatelj Amalek. Učesnik kongresa Peter Beinart zapitao se šta znači biti Jevrejin nakon dešavanja u Gazi.
Učesnici su predstavili i konkretne akcije. Lučki radnik Giuseppe Niboi govorio je o međunarodnom štrajku organizovanom 21. februara pod parolom "Ne radimo za rat". Advokatica Mira Hammad govorila je o zastupanju britanskih radnika koji su sabotirali proizvodnju oružja za Izrael u kompaniji Elbit Systems, a koji se sada suočavaju s optužbama za terorizam.
Fokus na identitet može iskriviti analizu stvarnosti i pružiti radikalnoj desnici priliku da prisvoji podršku Palestini. Tucker Carlson je samo jedan od tih glasova. Ovaj trend ukazuje na nemogućnost anticionističke ljevice da pruži koherentan odgovor na pitanje o ulozi Izraela kao ispostave zapadnog imperijalizma u regionu bogatom naftom, čime se otvara prostor za širenje teorija o uticajnim lobijima.
Pitanje identiteta ostalo je na margini kongresa, razotkrivajući tenziju između iskustava Jevreja iz Izraela i onih u dijaspori. Dok su izraelski anticionisti osjetili upotrebu religije kao oružja, Jevreji u dijaspori se više okreću tradiciji kao sredstvu za organizovanje. U Francuskoj je osnovan Tzedek, jevrejski dekolonijalni kolektiv koji nudi kulturnu alternativu etnonacionalizmu. U Italiji djeluje Tikkun, dok se u Londonu i Zürichu okupljaju grupe oko bundističke ideje Doikayt ("ovdje i sada").
U New Yorku, gradonačelnik Zohran Mamdani održava veze s ovim pokretom. U aprilu ove godine, pripadnici organizacije Jevreji za rasnu i ekonomsku pravdu pretvorili su proslavu Seder Pesaha na ulicama grada u protest protiv zatvaranja američke federalne vlade.
Skup u Dublinu i pojava beskompromisnih anticionističkih grupa odražavaju krizu liberalnog cionizma. Događaji u Gazi i na Zapadnoj obali naveli su historičara Toma Segeva na ocjenu da cionizam možda nije valjao od samog početka. Sličnu tvrdnju iznio je i Omer Bartov, izraelski istraživač genocida, izjavivši da se cionizam ne može popraviti. Nakon stradanja više od 73.000 Palestinaca i uništenja više od 90 posto objekata u Gazi, jevrejske anticionističke grupe naglašavaju da ne postoji način da se popravi sistem aparthajda te da obnova mora početi u Gazi.
Izvor: Peščanik.net / Mekomit
