Toplotna kupola iznad Balkana: Temperatura bi mogla dostići 43 stepena

Toplotna kupola, koja već sedmicama održava ekstremno visoke temperature nad dijelovima Evrope, širi se prema istoku i jugoistoku kontinenta. Najtopliji vazduh od srijede, 5. avgusta, zahvatiće Hrvatsku, BiH, Srbiju i Rumuniju, dok se vrhunac toplotnog talasa na sjeveru Balkana očekuje u četvrtak.

U dijelovima Panonske nizije temperatura bi mogla dostići oko 43 stepena Celzijusa, dok se vrijednosti između 40 i 42 stepena prognoziraju od Mađarske, preko istočne Hrvatske i sjeverne Srbije, do zapadne Rumunije.

Glavni pokretač ovog dugotrajnog perioda vrućine je stabilan sistem visokog vazdušnog pritiska iznad centralne Evrope. On omogućava dotok izuzetno toplog i suvog vazduha iz sjeverne Afrike, dok se vazduh unutar sistema spušta, sabija i dodatno zagrijava.

Takozvana toplotna kupola (heat dome) ponaša se poput poklopca koji zadržava vruć vazduh iznad istog područja. Kada je ovakav atmosferski obrazac izrazito stabilan, ekstremno visoke temperature mogu potrajati danima, pa i sedmicama, navodi specijalizovani meteorološki portal Sivir veder Јurop (Severe Weather Europe).

Najtoplije u četvrtak

Јezgro najtoplije vazdušne mase u srijedu će se pomjeriti preko Hrvatske prema Srbiji i Rumuniji. U četvrtak, 6. avgusta, ekstremna vrućina zahvatiće istočnu Sloveniju, Hrvatsku, Mađarsku, Slovačku, sjevernu Srbiju, Rumuniju i dijelove Ukrajine.

Prema aktuelnim modelima, četvrtak bi trebalo da bude najtopliji dan ove sedmice za sjeverni Balkan i istočnu Evropu. U petak će se vrućina proširiti još južnije, preko većeg dijela Balkanskog poluostrva, uključujući Bugarsku i Grčku.

Najviše dnevne temperature od srijede do četvrtka očekuju se u sjevernoj Italiji i Panonskoj niziji. U dolini rijeke Po temperatura će preći 40 stepeni, dok bi u centralnom dijelu Panonske nizije lokalno mogla dostići oko 43 stepena.

Ozbiljnost situacije potvrđuju i službena upozorenja. Hrvatski Državni hidrometeorološki zavod označio je za 5. i 6. avgust vrlo veliku opasnost od toplotnog talasa u svim posmatranim regijama. U BiH su već aktivirana crvena i narandžasta upozorenja, uz prognozirane maksimalne temperature do 41 stepen, a u mostarskoj regiji i do 42 stepena.

Noći neće donijeti pravo osvježenje

Dodatni problem predstavljaće izostanak osjetnijeg zahlađenja tokom noći. U mnogim gradovima minimalna temperatura neće se spuštati ispod 22 do 26 stepeni, zbog čega organizam neće imati dovoljno vremena da se oporavi od dnevne vrućine.

Takve tropske noći povećavaju fiziološko opterećenje, naročito kod starijih osoba, male djece, hroničnih bolesnika i ljudi koji rade na otvorenom. Produženo izlaganje visokim temperaturama povećava rizik od dehidracije, vrtoglavice, toplotne iscrpljenosti i toplotnog udara.

Hrvatski meteorolozi upozoravaju da će biometeorološke prilike 5. i 6. avgusta biti nepovoljne u cijeloj zemlji, uz vrlo veliku opasnost od uticaja toplotnog talasa na zdravlje. Građanima se preporučuju redovan unos vode, lagana ishrana, izbjegavanje fizičkih napora i boravka na otvorenom tokom najtoplijeg dijela dana.

Raste i opasnost od požara

Ekstremna vrućina, suv vazduh i sve manja vlažnost zemljišta dodatno će povećati opasnost od nastanka i brzog širenja šumskih požara u južnoj Evropi i na zapadnom Balkanu.

Centar Evropske unije za koordinaciju odgovora na vanredne situacije upozorio je da se požarni rizik već pomjera prema Italiji, Grčkoj i centralnoj Evropi. Posebno opasnu kombinaciju predstavljaju visoka temperatura, isušena vegetacija, nedostatak padavina i pojačan vjetar.

Slabljenje vrućine moguće za vikend

Postojeća toplotna kupola nad istočnom Evropom i Balkanom mogla bi početi da slabi tokom narednog vikenda, kada se sa zapada očekuje približavanje plitkog frontalnog sistema.

Istovremeno, srednjoročni modeli ukazuju na mogućnost stvaranja novog snažnog grebena visokog pritiska nad zapadnom i jugozapadnom Evropom. Takav razvoj mogao bi sredinom avgusta donijeti novi izražen toplotni talas Španiji, Portugaliji, Francuskoj i području Alpa.

Ipak, riječ je o prognozi za period udaljen gotovo deset dana, pa tačan položaj i jačina novog sistema još nisu pouzdani i zavisiće od narednih proračuna meteoroloških modela.