Nakon što je lider SNSD-a Milorad Dodik najavio da će se baviti i Centralnom bankom Bosne i Hercegovine, otvorena su pitanja nezavisnosti ove institucije, očuvanja valutnog odbora i sigurnosti novca građana.
U intervjuu za Oslobođenje, guvernerka CBBiH dr. Jasmina Selimović govori o mogućim posljedicama političkih pritisaka na monetarnu stabilnost, rizicima od novog vala poskupljenja, sve višim cijenama nekretnina i izloženosti bankarskog sektora tim kretanjima.
Koliko su ozbiljne ove prijetnje i može li politika ugroziti nezavisnost ove institucije? Postoje li institucionalni mehanizmi kojima možete spriječiti eventualne političke intervencije u njen rad?
- Centralna banka Bosne i Hercegovine, u pravilu, ne komentariše izjave političkih zvaničnika, niti interpretira šta se njima mislilo. CBBiH je ustavna kategorija, sa jasno definisanim nadležnostima, čiji ciljevi i funkcionisanje su dalje razrađeni Zakonom o Centralnoj banci. Nezavisnost svake moderne centralne banke, u svakom od oblika, apsolutni je imperativ. Vjerujem kako su svi politički akteri toga svjesni, posebno ako se ima u vidu opredjeljenje zemlje ka evropskim integracijama.
Zajednički interes
Nezavisnost Centralne banke nije samo pitanje institucionalnog uređenja, već jedan od ključnih preduslova očuvanja monetarne i finansijske stabilnosti, povjerenja u domaću valutu i ukupne ekonomske sigurnosti. Svako narušavanje nezavisnosti i kredibiliteta ove institucije moglo bi imati dalekosežne posljedice koje bi se odrazile ne samo na finansijski sistem i poslovanje privrednih subjekata, već i na svakodnevni život građana, njihovu kupovnu moć, štednju i ekonomsku perspektivu. Stabilnost valute i povjerenje u finansijski sistem temelji su na kojima počivaju predvidivo poslovno okruženje, investicije i dugoročni ekonomski razvoj.
Važnost očuvanja nezavisnosti vrhovne monetarne vlasti u BiH, te kontinuitet uspješnog rada i djelovanja bili su u centru razgovora delegacije CBBiH sa supranacionalnim institucijama u Bangkoku tokom Godišnjih sastanaka IMF/WB. Podrška međunarodnih partnera CBBiH u tom pravcu je neupitna.
Upravo zato, nezavisnost CBBiH mora biti zajednički interes svih institucija i političkih aktera. Ona nije pitanje dnevne politike, već pitanje očuvanja stabilnosti i ekonomske sigurnosti svih građana Bosne i Hercegovine. Centralna banka će, u okviru svojih zakonom utvrđenih nadležnosti, nastaviti djelovati odgovorno, profesionalno i dosljedno, štiteći principe na kojima počiva njen rad.
Može li eventualna promjena načina upravljanja Centralnom bankom otvoriti prostor za preispitivanje postojećeg monetarnog aranžmana i kakve bi posljedice takav scenarij imao za građane, njihove depozite i povjerenje u domaću valutu?
- CBBiH je institucija čije je postojanje utvrđeno Ustavom BiH, a osnovne nadležnosti definisane članom VII Ustava BiH. Valutni odbor predstavlja temelj monetarne stabilnosti BiH, a njegova snaga počiva na jasnim zakonskim pravilima, institucionalnoj nezavisnosti i potpunom pokriću monetarne pasive deviznim rezervama. Valutni odbor definisan je zakonskim okvirom i njegov kontinuitet zavisi od dosljednog poštivanja zakonskih principa na kojima počiva. Način upravljanja institucijom sam po sebi nije razlog za dovođenje u pitanje kontinuiteta valutnog odbora niti sigurnosti depozita građana, ali očuvanje institucionalne nezavisnosti i dosljedna primjena zakon ostaju ključni za dugoročnu stabilnost sistema. Tokom gotovo tri decenije, valutni odbor se pokazao kao pouzdan oslonac monetarne stabilnosti BiH, uspješno odolijevajući različitim ekonomskim izazovima i pritiscima. Ovaj aranžman i danas predstavlja adekvatan okvir za našu zemlju. S obzirom na karakteristike naše male, otvorene i uvozno zavisne ekonomije, te na složene političke okolnosti, stabilan devizni kurs, monetarna disciplina i povjerenje u sistem od posebnog su značaja.
