TOBY VOGEL UPOZORAVA: Jasno je za što Vladimiru Putinu treba Milorad Dodik...

Ruski lider Vladimir Putin održava direktne ili posredne odnose sa svim političarima koji su usmjereni protiv zapadnog političkog establišmenta, uključujući i lidera SNSD-a Milorada Dodika, ocjenjuje za Radio Slobodna Evropa Toby Vogel, analitičar Vijeća za politiku demokratizacije (DPC).

Prema njegovim riječima, ključni motiv Moskve u podršci liderima poput Dodika, Alternative za Njemačku (AfD) ili Slobodarske partije Austrije (FPÖ) jeste slabljenje zapadne odlučnosti i potkopavanje sankcija.

"U suštini, riječ je o antizapadnim akterima. To su ljudi za koje Putin vjeruje da ih može iskoristiti kako bi podijelio Zapad, oslabio njegovu odlučnost te potkopao sankcije protiv Rusije i njega samog“, navodi Toby Vogel.

Netanyahuova mreža i obostrana korist

Situacija s izraelskim premijerom Benjaminom Netanyahuom je drugačija, iako je i on izuzetno aktivan u regiji. Vogel ističe da Netanyahu gradi široku mrežu saradnje s političarima koji su mu bliski, a ti se odnosi često temelje na reakcionarnoj međunarodnoj politici koja se dobro uklapa u pogled na svijet Donalda Trumpa.

Ovaj odnos donosi obostranu korist. Izraelu to otvara alternativne kanale komunikacije, što je za tu državu izuzetno značajno zbog zategnutih odnosa s Evropskom unijom i njenim vodećim članicama uslijed rata u Gazi.

S druge strane, Dodik čestim objavama fotografija s ruskim, izraelskim ili američkim zvaničnicima pokušava poslati poruku da je "veliki igrač". Vogel, pak, naglašava da se radi o maloj regiji u marginalnoj zemlji na marginama Evrope te da akteri iz RS-a samo žele poslati poruku kako djeluju iznad svoje stvarne snage.

Vučić i Dodik: Model personalizirane vlasti

Politički analitičar Davor Gjenero ocjenjuje da Dodik ima dovoljno iskustva da shvati kako je Evropska unija, kao zajednica zasnovana na vladavini prava, najveći protivnik njegovog modela politike. Zbog toga su mu prirodni saveznici upravo oni koji teže nestabilnosti na rubu Unije, poput Putina i Netanyahua.

Gjenero dodaje da Dodik kao šef stranke kontroliše parlamentarnu većinu i zastupničke klubove na nivou države i entiteta, što ga čini apsolutnim donosiocem odluka.

"Kao što je Aleksandar Vučić de facto premijer u Srbiji, tako je i Dodik de facto premijer na entitetskom nivou na kojem SNSD kontrolira parlamentarnu većinu“, navodi Davor Gjenero.

Za Vogela je formalna pozicija koju Milorad Dodik obavlja potpuno nevažna, jer je vlast u RS-u, baš kao i u Srbiji, potpuno personalizirana.

"Nije važno šta Ustav kaže o tome šta radi predsjednik, a šta premijer. Ako je to Aleksandar Vučić, tu je moć. I to je veoma slično u Republici Srpskoj“, kazao je.

Dinastički posjed i politički nasljednik

Iako Milorad Dodik nakon sudskih odluka više nije na javnoj funkciji predsjednika entiteta, utjecaj porodice unutar SNS-a jača kroz njegovog sina Igora Dodika. Mlađi Dodik, koji je ranije postavljen na funkciju organizacionog sekretara stranke, sada je i nosilac liste za entitetski parlament u Izbornoj jedinici 3 (Banja Luka).

S obzirom na to da SNSD u ovoj jedinici tradicionalno osvaja najveći broj glasova, izvjesno je da će nakon 20 godina – kada je njegov otac prešao iz zastupničke klupe u premijersku fotelju – član porodice Dodik ponovo sjediti u Narodnoj skupštini RS.

Zanimljivo je da su i otac i sin ranije bili pod sankcijama Ministarstva finansija SAD-a zbog podrivanja Daytonskog sporazuma i korupcije, ali su im one ukinute u oktobru 2025. godine. Podaci američkog Ministarstva pravde (FARA) pokazuju da su vlasti RS-a od 2017. godine, kada je stariji Dodik prvi put sankcionisan, pa do ukidanja mjera, potrošile najmanje 8,3 miliona dolara za lobiranje u SAD-u kako bi popravile svoj status u Washingtonu.