Sutra je zimski Krstovdan: veliki praznik strogog posta i narodnih običaja

Srpska pravoslavna crkva sutra slavi zimski Krstovdan, jedan od velikih hrišćanskih praznika za koji se vežu brojni običaji. Pada uoči Bogojavljenja i nije obilježen crvenim slovom, za razliku od Krstovdana koji se obilježava 27. septembra kao uspomena na pronalaženje Časnog krsta, na kojem je na Golgoti razapet Hristos.

Na ovaj dan, nakon liturgije, u hramovima se obavlja čin vodoosvećenja, dok se na Bogojavljenje voda osvećuje i van hrama, na rijekama i drugim otvorenim mjestima.

Od Božića do Bogojavljenja mrsni su svi dani, ali se na Krstovdan, bez obzira na to koji je dan u sedmici, strogo posti na vodi. Ukoliko padne u subotu ili nedjelju, post je razriješen na ulje.

Krstovdan je prvi dan strogog posta nakon Božića, jer je do tada post bio razriješen zbog velikog praznika. Zato je u srpskom narodu ostala izreka: „Ko se krstom krsti, taj Krstovdan posti“. Nakon Krstovdana, širom Srbije organizuje se plivanje za Časni krst.

U pojedinim krajevima Srbije vjeruje se da je dobro na Krstovdan očistiti kuću i oprati sav veš. Po narodnom vjerovanju, koji vjetar duva na Krstovdan, taj će najčešće duvati tokom godine.

U Sremu se govorilo da se na ovaj dan vjetrovi „krste“, odnosno ukrštaju, pa se vjerovalo da će onaj koji nadjača biti dominantan tokom godine. Takođe, vremenske prilike na Krstovdan smatrale su se nagovještajem kakva će biti naredna godina.

Prema etnološkim zapisima, na Krstovdan su se jeli ostaci badnjedanskog pasulja i pripremale su se pihtije, ali su se, s obzirom na to da je riječ o posnom danu, jele sutradan, na Bogojavljenje.

Odlazak u crkvu po svetu vodu, paljenje svijeće za zdravlje i molitva spadaju u obavezne radnje svakog vjernika na ovaj veliki praznik.