Pravoslavni vjernici 28. oktobra obilježavaju dan Svetog mučenika Lukijana, sveštenika i velikog poznavaoca Svetog pisma koji je, prema hrišćanskom predanju, život posvetio vjeri, učenju i pomaganju drugima.
Njegova priča svjedoči o vremenu kada su hrišćani bili izloženi progonima, ali i o snazi uvjerenja koja nisu mogla da slome ni zatvor, ni mučenje, ni glad.
Sveti Lukijan ostao je upamćen po svojoj učenosti, skromnom životu i odlučnosti da ostane veran Hristu uprkos teškim iskušenjima. Umesto da bogatstvo zadrži za sebe, svoje imanje podelio je siromašnima, a za život je zarađivao pisanjem poučnih dela. Njegov životni put i danas se u crkvenom predanju navodi kao primer istrajnosti, požrtvovanosti i spremnosti da se lična uvjerenja ne napuste ni u najtežim trenucima.
Ko je bio Sveti Lukijan?
Sveti Lukijan rođen je u Samosati, u Siriji, u porodici blagorodnih roditelja. Još u mladosti stekao je široko obrazovanje, kako u svetovnim naukama tako i u duhovnim oblastima. Bio je poznat po učenosti, ali i po strogom podvižničkom životu.
Prema crkvenom predanju, svoje imanje razdelio je siromašnima, a potom se izdržavao sastavljanjem poučnih spisa. Njegov rad nije bio samo način da obezbedi osnovne životne potrebe, već i prilika da svoje znanje stavi u službu vjere i zajednice.
Posebno važan doprinos dao je proučavanju Svetog pisma. Predanje mu pripisuje ispravljanje brojnih mesta u biblijskom tekstu prema jevrejskom izvorniku, jer su, kako se navodi, pojedina mjesta bila izmjenjena u prepisima koje su koristili jeretici. Zbog svoje učenosti i duhovnog ugleda rukopoložen je za prezvitera u Antiohiji.
Progonstvo koje nije uspio da izbjegne
Vrijeme u kojem je Sveti Lukijan živeo bilo je obeleženo progonima hrišćana. Tokom gonjenja za vreme cara Maksimijana, njegovo ime našlo se među onima koje je car želeo da pogubi.
Lukijan je pokušao da se skloni i sakrije, ali ga je, prema predanju, odao sveštenik Pankratije, koji je pripadao jeretičkom krugu. Tako je i on postao meta vlasti koja je nastojala da uguši hrišćansku veru.
Predanje o tom periodu govori o naročito surovim progonima, tokom kojih nisu bila pošteđena ni deca. Dva dečaka, koja su odbila da jedu hranu prinetu idolskim žrtvama, bačena su u vrelo kupatilo, gde su, prema crkvenom predanju, stradala.
Tragičan je i primer Pelagije, Lukijanove učenice. Kako se navodi u žitiju, ona je, želeći da sačuva svoju devstvenu čistotu od nasilnika, skočila sa krova kuće i izgubila život.
Ove priče zauzimaju važno mesto u hrišćanskom predanju o vremenu progona, podsećajući na stradanje vernika koji su nastojali da ostanu dosledni svojoj veri uprkos nasilju i pretnjama.
Čak je i u lancima uspio da ohrabri druge
