Parlamentarni izbori u Izraelu, Netanjahu pred velikim političkim izazovom

Širom zemlje otvorena su birališta, pravo glasa ima oko 7,3 miliona građana, a za izbore se kandiduje 35 stranaka. Biračka mjesta su otvorena od 7 do 22 časova po lokalnom vremenu, dok se preliminarni pokazatelji očekuju nakon zatvaranja birališta.

Izbori će, pojašnjava Al DŽazira, biti održani po proporcionalnom sistemu, a u Kneset, izraelski parlament, koji ima 120 mjesta, ulaze stranke koje osvoje najmanje 3,25 odsto glasova. Održavaju se u trenutku duboke političke i društvene polarizacije, nakon višegodišnjih sukoba na više frontova, pogoršanja odnosa Izraela sa dijelom međunarodne zajednice i sve izraženijih unutrašnjih podjela, navodi Bi-Bi-Si. Netanjahu, koji je na čelu izraelske vlade proveo veći dio posljednje tri decenije, suočava se sa kritikama zbog bezbjednosnih propusta koji su prethodili napadima Hamasa, kao i zbog odbijanja da se formira nezavisna državna komisija koja bi ispitala okolnosti napada.

Njegovi protivnici, prema navodima En-Bi-Si Njuza, smatraju da izbori predstavljaju priliku da se utvrdi politička odgovornost za propuste iz oktobra 2023. godine, dok izraelski premijer insistira da su izraelske vojne operacije protiv Hamasa i njegovih saveznika doprinijele jačanju bezbjednosti zemlje. Glavni Netanjahuov izazivač je bivši načelnik Generalštaba izraelske vojske Gadi Ajzenkot, čija centristička stranka Јašar prema pojedinim istraživanjima javnog mnjenja bilježi rast podrške, prenosi Bi-Bi-Si. Opozicija najavljuje osnivanje nezavisne istražne komisije, kao i promjene u odnosu prema izuzećima ultraortodoksnih Јevreja od obaveznog služenja vojnog roka, dodaje En-Bi-Si.

Predizborna kampanja obuhvatila je i pitanja ekonomije, rasta troškova života, obrazovanja, zdravstva i kriminala, dok se u bezbjednosnoj politici naglašavaju posljedice ratova u Gazi i Libanu i sukoba sa Iranom. Nijedna stranka ne očekuje da samostalno osvoji većinu, zbog čega će ishod zavisiti od pregovora o formiranju vladajuće koalicije. Prema anketi izraelskog javnog servisa KAN, opozicioni blok mogao bi da osvoji 52 mandata, dok bi stranke koje podržavaju Netanjahua dobile 50 mjesta, a preostali mandati pripali bi manjim strankama, uključujući arapske političke liste.

Arapske stranke mogle bi da imaju presudnu ulogu u formiranju nove vlade, ali su oba glavna bloka za sada isključila mogućnost saradnje sa njima, ocijenjuje katarska televizija. Takav raspored snaga otvara mogućnost dugotrajnih pregovora, formiranja manjinske vlade ili raspisivanja novih izbora ukoliko nijedan blok ne uspije da obezbijedi podršku najmanje 61 poslanika, navodi Al DŽazira. Posebno važna tema kampanje je obavezno služenje vojnog roka za ultraortodoksne Јevreje, koji su decenijama imali mogućnost izuzeća zbog vjerskih studija, ističe En-Bi-Si dodajući da zahtjevi da se ta praksa okonča imaju podršku dijela opozicije, ali i birača desnice.

Zvanični rezultati trebalo bi da budu objavljeni u roku od osam dana, nakon čega će predsjednik Izraela Isak Hercog povjeriti mandat za sastav vlade jednom od poslanika koji bude imao najveće izglede da obezbijedi parlamentarnu većinu, navodi En-Bi-Si Njuz. Za mnoge birače, prema ocjenama medija, izbori predstavljaju i glasanje o odgovornosti za napade 7. oktobra, u kojima je, prema izraelskim podacima, ubijeno oko 1.200 ljudi, dok je 251 osoba odvedena u Gazu kao talac.