Kada danas izgovorimo svoje prezime, rijetko razmišljamo o tome koliko nas ono daleko može odvesti u prošlost. Ipak, prezimena su vijekovima bila mnogo više od obične porodične oznake – čuvala su porijeklo, pripadnost, ugled i sjećanje na pretke koji su ostavili trag u istoriji.
Mnoga srpska prezimena koja i danas postoje nekada su nosile najmoćnije porodice srednjovjekovne Srbije i Balkana. Iza tih imena stajali su vladari, despoti, vojvode i velikaši koji su odlučivali o sudbini države, vodili bitke i gradili temelje srpske državnosti.
Zato i ne čudi što tema porijekla prezimena i danas izaziva veliko interesovanje. Mnogi se pitaju da li njihovo porodično ime možda krije vezu sa starim srpskim plemstvom, vlastelom ili vladarskim dinastijama.
Među najpoznatijim prezimenima koja su ostala upisana u istoriji nalaze se Nemanjići, Lazarevići, Brankovići, Crnojevići, Balšići, Kotromanići, Vojinovići, Vukanovići, Pavlovići, Kosače i mnoga druga imena koja su vijekovima predstavljala simbol moći i uticaja.
Nemanjići su svakako najpoznatija srpska srednjovjekovna dinastija, koja je Srbijom vladala više od dva vijeka i postavila temelje države, kulture i pravoslavlja. Lazarevići su ostali upamćeni po knezu Lazaru i despotu Stefanu Lazareviću, dok su Brankovići obilježili posljednje decenije srpske srednjovjekovne države.
Posebno mjesto u istoriji imaju i Crnojevići, vladarska dinastija iz Zete i Crne Gore, kao i Balšići koji su vladali primorskim krajevima.
Istoričari ipak upozoravaju da isto prezime ne znači automatski i direktno porijeklo od vlastele. Tokom vijekova porodice su se selile, prezimena mijenjala i širila među narodom, pa je danas teško sa sigurnošću dokazati direktnu vezu sa srednjovjekovnim plemićkim porodicama.
Ipak, interesovanje za porijeklo nikada nije nestalo. Upravo zbog toga genealogija i istraživanje porodičnog stabla postaju sve popularniji, jer ljudi žele da otkriju ko su bili njihovi preci i kakvu priču nosi njihovo prezime.
Prezimena tako i danas ostaju važan dio identiteta, ali i podsjetnik na bogatu istoriju i nasljeđe srpskog naroda.
