OHR upozorio UN: Blokade iz Republike Srpske vode ka odvajanju od BiH

 

Ured visokog predstavnika (OHR) u svom najnovijem izvještaju Vijeću sigurnosti Ujedinjenih nacija upozorava da kontinuirane političke i institucionalne blokade, prvenstveno iz Republike Srpske, ozbiljno slabe državne institucije Bosne i Hercegovine i stvaraju uslove za postepeno, faktičko odvajanje ovog entiteta od države.

 

Riječ je o 70. polugodišnjem izvještaju OHR-a, koji obuhvata period od 16. aprila do 15. oktobra 2026. godine, a koji će biti razmatran na sjednici Vijeća sigurnosti UN-a zakazanoj za 30. oktobar, prenosi Crna Hronika

 

Izvještaj prvi put potpisuje vršilac dužnosti visokog predstavnika Louis Crishock, koji je preuzeo funkciju nakon ostavke Christiana Schmidta.

 

OHR: Državne institucije sistematski se slabe

U izvještaju se navodi da su direktni napadi na ustavni poredak BiH tokom proteklih mjeseci bili manje izraženi, ali da su nastavljene političke opstrukcije, blokade institucija i zapaljiva retorika, prvenstveno iz krugova vlasti Republike Srpske.

 

Prema ocjeni OHR-a, takvo djelovanje ograničava sposobnost državnih institucija da izvršavaju zakonske obaveze i usporava evropske i euroatlantske integracije.

 

Posebno se upozorava na pokušaje uspostavljanja paralelnih pravnih i institucionalnih struktura u Republici Srpskoj, koje bi mogle preuzimati nadležnosti države Bosne i Hercegovine.

 

OHR smatra da kombinacija institucionalnih blokada i pokušaja zaobilaženja državnih organa učvršćuje scenario postepenog de facto odvajanja Republike Srpske od BiH.

 

SNSD i HDZ blokirali rad Doma naroda

U dokumentu se posebno ukazuje na blokade rada Parlamentarne skupštine BiH, odnosno Doma naroda, gdje su delegati SNSD-a, samostalno ili zajedno s delegatima HDZ-a BiH, više puta napuštali sjednice i onemogućavali održavanje kvoruma.

 

Posljedica takvog djelovanja bio je mali broj usvojenih zakona, uključujući izostanak reformskih propisa neophodnih za napredak Bosne i Hercegovine prema Evropskoj uniji.

 

OHR upozorava i na kašnjenja u imenovanjima, nedostatak kadrova, ograničeno finansiranje te neprovođenje obavezujućih odluka Ustavnog suda BiH.

 

Budžet kasnio osam mjeseci, blokirana i milionska sredstva

Posebna pažnja posvećena je finansijskim problemima državnih institucija.

 

Budžet institucija BiH za 2026. godinu usvojen je tek 27. jula, gotovo osam mjeseci nakon zakonskog roka.

 

U izvještaju se upozorava da državni budžet godinama stagnira, dok entitetski budžeti rastu, što dodatno slabi funkcionisanje institucija Bosne i Hercegovine.

 

Navodi se i da predstavnici Republike Srpske više od tri godine blokiraju usklađivanje koeficijenata za raspodjelu prihoda od indirektnih poreza, čime je, prema procjenama iz izvještaja, Federaciji BiH nanesena šteta veća od 150 miliona KM.

 

Istovremeno, zbog nepostojanja dogovora o raspodjeli prihoda od putarina, u rezervama je ostalo oko 128 miliona KM namijenjenih cestovnoj infrastrukturi.

 

Dodik najavio vraćanje državnih nadležnosti RS-u

Značajan dio izvještaja odnosi se na političko djelovanje Milorada Dodika, koji je, uprkos zabrani obavljanja javnih funkcija, prema ocjeni OHR-a, zadržao centralnu političku ulogu.

 

Dodik je najavio nastavak politike vraćanja nadležnosti Republici Srpskoj u oblastima odbrane, kontrole granica, obavještajnog sektora i indirektnog oporezivanja.

 

Također je najavio pokretanje inicijative za donošenje novog Ustava Republike Srpske 9. januara.

 

OHR upozorava da takvi potezi predstavljaju ozbiljan izazov ustavnom poretku Bosne i Hercegovine.

 

Upozorenja zbog državne imovine i veličanja ratnih zločinaca

U izvještaju se posebno ističe da vlasti Republike Srpske nastavljaju odbijati provođenje odluka Ustavnog suda BiH koje se odnose na državnu imovinu.

 

Pravobranilaštvo BiH vodi približno 2.200 aktivnih predmeta iz ove oblasti, a njihov broj nastavlja rasti.

 

OHR se osvrnuo i na reakcije nakon smrti pravosnažno osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića, posebno na pojavu murala, grafita i javnih istupa kojima se veliča njegova ratna uloga.

 

Podsjeća se da su negiranje ratnih zločina i veličanje njihovih počinilaca krivična djela prema zakonodavstvu Bosne i Hercegovine.

 

Izbori održani bez većih problema, ali izlaznost pala

U izvještaju su analizirani i Opći izbori održani 4. oktobra 2026. godine.

 

Prema podacima OHR-a, nove izborne tehnologije funkcionisale su bez većih tehničkih poteškoća, a biometrijska identifikacija birača bila je uspješna u više od 97 posto slučajeva.

 

Izlaznost je iznosila 42,02 posto, što je znatno manje u odnosu na 50,43 posto iz 2022. godine.

 

Na kraju izvještaja upozorava se da Bosnu i Hercegovinu očekuje zahtjevan proces formiranja nove vlasti, dok nastavak političkih blokada predstavlja ozbiljnu prepreku evropskom putu države

 

OHR zaključuje da se nadležnosti države formalno nisu promijenile, ali da se sposobnost državnih institucija da ih stvarno provode postepeno smanjuje, što predstavlja jednu od najvećih opasnosti za funkcionalnost Bosne i Hercegovine.

 

 

(Crna Hronika/DEPO PORTAL/af)