Tomina nedjelja i Mali Vaskrs: Dan kada je sumnja apostola postala temelj čvrste vjere
Pravoslavna crkva danas obilježava Tominu nedjelju, prvu sedmicu nakon Vaskrsa, posvećenu Svetom apostolu Tomi. Ovaj praznik evocira biblijski događaj u kojem se apostol Toma, nakon početne sumnje, ličnim dodirom uvjerio u Hristovo vaskrsenje, čime je hrišćanstvo dobilo jednu od najsnažnijih potvrda svog najvećeg čuda.
Današnjim danom završava se Svijetla nedjelja – prvih sedam dana nakon Vaskrsa tokom kojih su, prema narodnom vjerovanju, „vrata raja otvorena“. U narodu je ovaj praznik poznat i kao Mali Vaskrs, a vjernici se i dalje međusobno pozdravljaju sa „Hristos vaskrse“. Sveti apostol Toma, rodom iz Galileje, nakon ovog presudnog trenutka postao je jedan od najrevnosnijih širitelja vjere, propovijedajući u Persiji i Indiji, gdje je na kraju postradao mučeničkom smrću.
Narodni običaji za Tominu nedjelju su brojni i živopisni. Budući da se ova sedmica naziva i „vodena“, mladi u mnogim krajevima izlaze na rijeke i potoke, prskaju se vodom i bacaju cvjetne vijence za sreću i blagostanje. Popularna izreka „Sveti Toma, sjedi doma“ sugeriše da danas ne treba putovati niti započinjati velike poslove, već dan provesti u miru i molitvi.
Posebna pažnja posvećuje se i upokojenima. Od danas se ponovo čitaju molitve za mrtve, koje su bile prekinute od Lazareve subote. U mnogim krajevima vjernici iznose vaskršnja jaja na groblja kako bi „obradovali“ pokojnike, dok se sutra, na Pobusani ponedjeljak, služe zvanični parastosi. U domovima se često do danas čuvaju crvena jaja koja se daju djeci, simbolizujući obnavljanje života i zdravlje.
