Ko su ljudi koji žele srušiti Vučića?

Ko su ljudi koji prijete Vučiću? Studentska lista okuplja profesore, aktiviste i opozicione političare

Srbiju sutra čekaju možda i jedni od najvažnijih izbora od raspada Jugoslavije. Dugogodišnja vlast Aleksandra Vučića suočava se s ozbiljnim izazovima još od tragedije na Željezničkoj stanici u Novom Sadu, kada se 1. novembra 2024. godine urušila nadstrešnica i usmrtila više ljudi, prenosi Index.hr.

Protesti, blokade fakulteta i otpor političkom i medijskom sistemu Srpske napredne stranke (SNS) doveli su do formiranja „Studentske liste“, široke političke grupacije koja na izborima želi ostvariti pobjedu. Ankete ukazuju na neizvjesnu utrku, dok postoji i strah od mogućih nereda i produžene političke krize ukoliko nijedna strana ne bude spremna priznati poraz.

Ko su, zapravo, ljudi koji predstavljaju izazov za Vučića?

Studentska lista nema jasno profiliranog pojedinačnog lidera, a njeni predstavnici dolaze iz različitih političkih i ideoloških krugova, od ljevice do desnice. Cilj im je privući što širi krug birača. U prvi plan stavljaju demokratiju, vladavinu prava, poštivanje ustavnog poretka, zaštitu okoliša i borbu protiv korupcije. Istovremeno, često izbjegavaju izjašnjavanje o osjetljivim ideološkim pitanjima, odnosima sa zemljama regije i ulozi Srbije u ratovima devedesetih, iako se protive nezavisnosti Kosova.

Ilija Srdanović

Nosilac liste Ilija Srdanović rođen je 1970. godine u Novom Sadu, gdje je 1995. diplomirao na Medicinskom fakultetu. Od 1997. zaposlen je na Institutu za kardiovaskularne bolesti Vojvodine u Sremskoj Kamenici, dok na Medicinskom fakultetu u Novom Sadu predaje od 2018. godine. Izabran je u zvanje redovnog profesora.

Član je Ljekarske komore Vojvodine i nezavisne akademske mreže „Slobodan univerzitet“. Ranije se angažirao u strukovnim inicijativama kao kandidat nezavisne, nestranačke grupe „Naša komora“. Široj javnosti postao je poznat nakon izbijanja protesta u Novom Sadu i Beogradu, kada je javno podržao studente i preuzeo ulogu nosioca izborne liste „Studentska lista – Studenti pobjeđuju“.

Srdanović smatra da su sistemska korupcija i politički klijentelizam doveli do ozbiljnog urušavanja državnih institucija i vladavine prava. Zalaže se za depolitizaciju javnog sektora, smatrajući da zdravstveni, obrazovni i pravosudni sistem ne mogu kvalitetno funkcionirati bez stručnosti i nezavisnosti.

Njegovi politički prioriteti uključuju utvrđivanje pravne i krivične odgovornosti nosilaca vlasti za nesreće i korupcijske afere, oslobađanje javnih medijskih servisa RTS-a i RTV-a od političkog utjecaja te izgradnju institucija u kojima će znanje i stručnost imati prednost nad stranačkom pripadnošću.

Ipak, dio njegove biografije ostao je nerazjašnjen. Govoreći o svom životu u emisiji „Da sam ja neko“, Srdanović je rekao da je tokom rata bio regrutiran kao vojnik.

„Klasičan vojnik, sa puškom u ruci, regrutovan za vreme rata. Dalje, vojnik u struci, u borbi za živote ljudi. Sve moje kolege i ja sa njima. I na kraju, vojnik koji se bori za bolje sutra svoje nacije. Za mene to jeste patriotizam. Boriti se za bolje sutra svoje države. Boriti se za slobodu“, izjavio je Srdanović.

Nije precizirao o kojem je ratu riječ, kojoj je vojsci ili jedinici pripadao niti gdje je služio.

Katarina Šćepanović

Katarina Šćepanović, magistrica savremene američke književnosti i nastavnica u Filološkoj gimnaziji u Beogradu, jedna je od istaknutih predstavnica i potpisnica Studentske liste.

Studentski pokret okuplja mrežu studenata i mladih aktivista s univerziteta u Beogradu i Novom Sadu, koji su se istakli višednevnim blokadama fakulteta i saobraćajnih čvorišta te organiziranjem protestnih šetnji. Pokret uključuje i aktiviste iz nezavisnih studentskih organizacija i lokalnih građanskih inicijativa.

Njihovo djelovanje zasniva se na odbacivanju ustaljenih političkih struktura i dosadašnjeg načina upravljanja državom. Zalažu se za objavljivanje tajnih ugovora povezanih s velikim infrastrukturnim projektima, preispitivanje ekološki spornih investicija, uključujući iskopavanje litija, te osiguravanje jednakih izbornih uslova.

Pokret se ne želi jasno svrstati u tradicionalne ideološke okvire ljevice ili desnice. Predstavlja se kao pokret za odbranu ustavnog poretka, čiji je prvenstveni cilj uspostavljanje demokratskih procedura, slobode medija i vladavine prava.

Aleksandar Čupić

Aleksandar Čupić univerzitetski je profesor i docent na Saobraćajnom fakultetu Univerziteta u Beogradu, gdje predaje u oblasti automatizacije i informatizacije saobraćajnih sistema. Autor je i koautor brojnih naučnih radova i stručnih publikacija. Iz Beograda se s porodicom preselio na seosko imanje u općini Sopot.

Tokom studentskih protesta i marševa javno je stavio na raspolaganje svoje imanje i privatne resurse za smještaj i logističku podršku demonstrantima. Time je postao jedan od simbola povezivanja akademske zajednice i studentskog pokreta na terenu.

Čupić se zalaže za zaštitu autonomije univerziteta i uklanjanje političkih pritisaka na obrazovne i naučne ustanove. Njegovi interesi uključuju održivi ruralni razvoj, decentralizaciju vlasti i zaštitu porodičnih poljoprivrednih gazdinstava u unutrašnjosti Srbije od nepovoljnih državnih monopola i nekontroliranog investicijskog urbanizma.

Aleksandar Jovanović Ćuta

Aleksandar Jovanović Ćuta rođen je 1966. godine u Beogradu, a studirao je na Fakultetu dramskih umjetnosti. U javnosti se afirmirao kao ekološki aktivista i suosnivač pokreta „Odbranimo reke Stare planine“, koji se protivio izgradnji derivacijskih mini-hidroelektrana na području istočne Srbije.

Kroz višemjesečne terenske akcije i blokade gradilišta stekao je prepoznatljivost, nakon čega je okupio Savez ekoloških organizacija Srbije (SEOS). Kasnije je ušao u parlament, ali je zadržao aktivistički stil djelovanja.

Ćuta podržava ulazak Srbije u Evropsku uniju, ali se protivi uvođenju sankcija Rusiji i odlučno odbacuje nezavisnost Kosova.

Početkom 2020. godine u medijima su se pojavile informacije da bi mogao ući u koaliciju s Vučićevom Srpskom naprednom strankom. On te navode nije demantirao, ali do dogovora na kraju nije došlo.

Njegovo političko djelovanje usmjereno je protiv rasprodaje prirodnih resursa, privatizacije vodnih i šumskih dobara te interesa velikih kompanija u rudarskom sektoru. Posebno se zalaže za trajnu zabranu iskopavanja litija i bora.

Miroslav Aleksić

Miroslav Aleksić rođen je 1978. godine u Kruševcu, a po zanimanju je diplomirani ekonomista. Političku karijeru započeo je na lokalnom nivou u Trsteniku, gdje je od 2012. do 2016. godine obavljao funkciju predsjednika općine.

Bio je potpredsjednik Narodne stranke, iz koje se kasnije izdvojio i osnovao Narodni pokret Srbije. U više saziva izabran je za narodnog poslanika u Skupštini Srbije. Širu prepoznatljivost stekao je objavljivanjem podataka i dokumentacije o velikim korupcijskim aferama, među kojima je i slučaj poljoprivrednog dobra Jovanjica.

Aleksić zastupa proevropske i reformske stavove. Njegovi politički prioriteti uključuju borbu protiv organiziranog kriminala i visoke korupcije, reformu pravosuđa i obnovu državnih institucija. Zalaže se i za snažniju podršku domaćoj poljoprivredi, poljoprivrednim proizvođačima i malim preduzećima.

U aktuelnoj političkoj krizi podržava zahtjeve studentskog pokreta i zagovara formiranje prijelazne ili tehničke vlade s ograničenim mandatom. Njen osnovni zadatak, prema njegovom stavu, bio bi osiguravanje slobodnih medijskih i izbornih uslova te priprema novih izbora.