Kristina Koh obišla Mjesec i ušla u istoriju, iznenada se povlači iz službe

NASA je saopštila da će jedna od najpoznatijih žena u istoriji istraživanja svemira preuzeti novu, visoku funkciju u američkoj svemirskoj agenciji, čime se završava poglavlje njene karijere obileženo rekordima i pionirskim misijama.

Koh će od 1. novembra obavljati dužnost vršioca funkcije zamjenika glavnog inženjera NASA. Na toj poziciji biće odgovorna za podršku nadzoru tehničkih sistema, provjeru spremnosti svemirskih misija i unapređenje inženjerskih standarda.

Promjena funkcije podrazumijeva i prelazak u kategoriju astronauta na rukovodećim položajima, što znači da više neće moći da bude raspoređena na buduće svemirske letove, prenosi Nova.

Nova dužnost dolazi nakon njene izuzetno značajne uloge u misiji Artemis II, kojom su se ljudi u aprilu 2026. godine prvi put poslije više od pola vijeka ponovo uputili u blizinu Mjeseca.

Kristina Koh bila je dio četvoročlane posade svemirskog broda Orion, zajedno sa američkim astronautima Ridom Vajzmanom i Viktorom Gloverom, kao i Kanađaninom Džeremijem Hansenom.

Misija Artemis II započela je 1. aprila 2026. godine, a završena je deset dana kasnije, kada se kapsula bezbjedno spustila u Tihi okean. Tokom putovanja astronauti su obišli Mjesec, ali nisu sletjeli na njegovu površinu.

Bio je to prvi let ljudi izvan niske Zemljine orbite još od misije Apolo 17 iz 1972. godine. Posada je tokom putovanja postavila i novi rekord u udaljenosti koju su ljudi dostigli od Zemlje, premašivši dostignuće astronauta misije Apolo 13 iz 1970. godine.

Međutim, istorijski let oko Mjeseca nije jedino dostignuće po kojem će Koh ostati upamćena.

Još 2019. godine provela je 328 uzastopnih dana na Međunarodnoj svemirskoj stanici, čime je postavila rekord za najduži pojedinačni boravak žene u svemiru.

Tokom te misije učestvovala je i u prvim svemirskim šetnjama koje su u potpunosti izvele žene, zajedno sa astronautkinjom Džesikom Meir.

Zanimljivo je da Kristina Koh nije jedini član istorijske misije Artemis II koji je nakon povratka na Zemlju promijenio profesionalni status.

Komandant misije Rid Vajzman i pilot Viktor Glover prešli su u septembru u status astronauta emeritusa, što podrazumijeva nastavak saradnje sa NASA kroz savjetovanje, mentorstvo i prenošenje iskustava budućim generacijama.

Glover će, pored toga, raditi i na Kalifornijskom politehničkom državnom univerzitetu.

Četvrti član posade, kanadski astronaut Džeremi Hansen, prešao je u rezervni sastav Kraljevskog kanadskog ratnog vazduhoplovstva, u kojem ima čin pukovnika.

Tako su svi članovi posade koja je obilježila povratak čovječanstva u blizinu Mjeseca dobili nove profesionalne uloge samo nekoliko mjeseci nakon završetka misije.

Iako više neće učestvovati u svemirskim letovima, Koh će nastaviti da ima važnu ulogu u budućnosti američkog svemirskog programa.

Prije nego što je 2013. godine izabrana za astronautkinju, radila je kao elektroinženjer u NASA centru Godard, gdje je učestvovala u razvoju naučnih instrumenata za svemirske misije. Iskustvo je sticala i radeći u ekstremnim uslovima na Antarktiku i Arktiku.

Direktor NASA Džared Ajzakman istakao je da Koh posjeduje rijetku kombinaciju praktičnog iskustva u svemiru i stručnog znanja potrebnog za razvoj složenih svemirskih sistema.

Na novoj funkciji zamijeniće Ketrin Van Huser (Katherine Van Hooser), koja odlazi u penziju nakon više od 35 godina rada u NASA.

Američka svemirska agencija u međuvremenu priprema nastavak programa Artemis. Misija Artemis III planirana je za 2027. godinu i trebalo bi da obuhvati testiranje spajanja svemirskih letjelica u niskoj Zemljinoj orbiti.

Slijetanje astronauta na površinu Mjeseca predviđeno je u okviru misije Artemis IV, koja je trenutno planirana za 2028. godinu.

Za Kristinu Koh to znači da će umjesto iz svemirske kapsule, buduća velika dostignuća NASA pratiti iz njenog inženjerskog rukovodstva, učestvujući u pripremi tehnologija koje bi jednog dana trebalo da omoguće i ljudske misije na Mars.