Evropska unija ostaje glavni oslonac Bosne i Hercegovine na njenom putu prema članstvu. U novom informativnom dokumentu Evropske komisije navodi se da je EU najveći trgovinski partner, najveći investitor i najveći donator BiH, uz gotovo milijardu eura planiranih za reforme i dodatne milijarde za infrastrukturne i energetske projekte.
Bosna i Hercegovina status kandidata za članstvo u Evropskoj uniji dobila je u decembru 2022. godine, nakon što je zahtjev za članstvo podnijela još u februaru 2016. godine. Evropsko vijeće je u martu 2024. godine odlučilo otvoriti pristupne pregovore i pozvalo Evropsku komisiju da pripremi pregovarački okvir.
Gotovo milijarda eura kroz Plan rasta za Zapadni Balkan
U okviru Plana rasta za Zapadni Balkan, Bosna i Hercegovina je pripremila Reformsku agendu koja je Evropskoj komisiji dostavljena u septembru 2025. godine, a odobrena dva mjeseca kasnije.
Kroz Instrument za reforme i rast za Zapadni Balkan Bosni i Hercegovini je okvirno namijenjeno 976,5 miliona eura bespovratnih sredstava i povoljnih kredita za provođenje reformske agende.
Više od 300 miliona eura bespovratne pomoći
Evropska komisija navodi da je između 2021. i 2024. godine Bosni i Hercegovini kroz Instrument pretpristupne pomoći (IPA III) dodijeljeno više od 309 miliona eura finansijske i tehničke pomoći u obliku bespovratnih grantova.
Među najznačajnijim programima izdvajaju se:
- Paket energetske podrške vrijedan 70 miliona eura za pomoć ugroženim domaćinstvima i malim i srednjim preduzećima zbog rasta cijena energije;
- Program EU4People vrijedan 23 miliona eura za zapošljavanje i socijalnu inkluziju;
- Program EU4 Rule of Law and Equality vrijedan 13 miliona eura za unapređenje pravosuđa, rodne ravnopravnosti i uključivanje romske populacije.
Dodatnih 140,5 miliona eura pomoći Evropska komisija usvojila je kroz višegodišnji IPA III program za period 2025–2027. godine, navodi se u izvještaju.
Milijarde za autoputeve, energetiku i vodovodnu mrežu
Kroz inicijativu Global Gateway Evropska unija od 2021. godine osigurala je 1,1 milijardu eura za projekte u Bosni i Hercegovini, uz očekivanje da će ta sredstva mobilizirati ukupne investicije od 2,7 milijardi eura.
Među najznačajnijim projektima navode se:
- izgradnja 98 kilometara novih dionica autoputa na Koridoru Vc;
- modernizacija i rekonstrukcija reverzibilne hidroelektrane Čapljina;
- unapređenje vodovodnog sistema u Kantonu Sarajevo za više od 360.000 stanovnika.
Prema podacima Evropske komisije, zahvaljujući ovim ulaganjima do sada je izgrađeno 98 kilometara autoputeva, modernizirano 40 kilometara plovnih puteva, instalirano 400 MW kapaciteta iz obnovljivih izvora energije te unaprijeđene usluge vodosnabdijevanja i kanalizacije za oko 570.000 građana.
EU ostaje najveći trgovinski partner BiH
Evropska unija je i dalje najvažniji vanjskotrgovinski partner Bosne i Hercegovine.
Tokom 2024. godine čak 62,8 posto ukupne robne razmjene BiH ostvareno je sa zemljama Evropske unije. Udio EU u izvozu iznosio je 71,6 posto, dok je uvoz iz EU činio 57,8 posto ukupnog uvoza Bosne i Hercegovine.
Ukupne direktne strane investicije iz Evropske unije dosegle su 325 miliona eura tokom 2023. godine.
Saradnja u oblasti sigurnosti i odbrane
Evropska komisija navodi da se Bosna i Hercegovina u potpunosti usklađuje sa stavovima i restriktivnim mjerama Zajedničke vanjske i sigurnosne politike Evropske unije.
Oružane snage Bosne i Hercegovine koriste i 35 miliona eura pomoći iz Evropskog mirovnog fonda, a BiH učestvuje u misijama i operacijama Evropske unije u okviru zajedničke sigurnosne i odbrambene politike.
U dokumentu se također podsjeća da misija EUFOR Althea od 2004. godine pruža podršku domaćim vlastima u održavanju sigurnog i stabilnog okruženja za sve građane Bosne i Hercegovine.
Više od 9.000 razmjena kroz Erasmus+
Evropska komisija ističe i intenzivnu saradnju među građanima.
Bosna i Hercegovina od 2010. godine koristi bezvizni režim putovanja u zemlje Evropske unije, dok je od 2021. godine kroz program Erasmus+ finansirano više od 9.000 razmjena građana BiH i država članica EU u oblastima obrazovanja, obuke, mladih i sporta.
Dokument zaključuje da Evropska unija ostaje ključni politički, ekonomski i razvojni partner Bosne i Hercegovine na njenom putu prema punopravnom članstvu u EU.
