Kanada razmatra mogućnost značajnog produbljivanja odnosa s Evropskom unijom nakon pogoršanja trgovinskih odnosa sa Sjedinjenim Američkim Državama.
Vlada premijera Marka Karnija (Mark Carney) ispituje modele saradnje koji bi kanadskoj privredi omogućili snažnije povezivanje s evropskim tržištem, ali bez punopravnog članstva u EU.
Prema navodima Wall Street Journal, u razgovorima se razmatra čak i mogućnost svojevrsnog statusa "pridruženog člana" Evropske unije.
Kanada istovremeno želi produbiti saradnju s evropskim partnerima u oblastima odbrane, energetike, tehnologije, istraživanja i strateških lanaca snabdijevanja.
Smanjenje zavisnosti od SAD
Kanada nastoji smanjiti svoju ekonomsku zavisnost od američkog tržišta, na koje odlazi oko dvije trećine njenog ukupnog izvoza.
Zbog toga Otava traži načine da kanadskim kompanijama, radnicima i pružaocima usluga olakša pristup evropskom tržištu, posebno u strateškim oblastima poput energetike, umjetne inteligencije, kritičnih minerala, poluprovodnika i odbrambene industrije.
Odbrambena saradnja već je među oblastima u kojima su razgovori najviše napredovali.
Kanadski premijer razgovarao je s njemačkim kancelarom Fridrihom Mercem (Friedrich Merz), dok Kanada pregovara o potencijalnoj kupovini njemačkih podmornica vrijednoj oko 25 milijardi dolara.
Istovremeno se razmatra saradnja u oblasti podmorskih kablova, podatkovnih centara, cloud infrastrukture i satelitskih mreža, kako bi se smanjila zavisnost od američkih tehnoloških kompanija.
Kanada želi više plina
Energetika je također jedan od prioriteta.
Otava razmatra razvoj infrastrukture koja bi omogućila veći izvoz kanadskog plina na evropsko tržište, dok se razgovara i o mogućim arktičkim pravcima za izvoz đubriva.
Kanada bi na taj način mogla postati značajniji energetski partner Evropske unije, posebno u okolnostima nastojanja evropskih zemalja da diversifikuju izvore snabdijevanja.
Evropa sve otvorenija
Karni je posljednjih mjeseci razgovarao s brojnim evropskim liderima, među kojima su francuski predsjednik Emanuel Makron (Emmanuel Macron), finski predsjednik Aleksander Stub (Alexander Stubb), italijanska premijerka Đorđa Meloni (Giorgia Meloni), njemački kancelar Fridrih Merc i norveški premijer Jonas Gor Store (Jonas Gahr Støre).
Evropske vlade u početku su bile oprezne zbog mogućnosti da bi bliže povezivanje s Kanadom moglo dodatno zaoštriti odnose s Vašingtonom.
Međutim, prema navodima zvaničnika, stavovi su se promijenili kako su rasle sumnje u pouzdanost SAD-a kao ekonomskog i strateškog partnera.
Razgovara se i o mogućnosti olakšavanja boravka i rada kanadskih državljana u Evropi, kao i o snažnijem povezivanju kanadskih i evropskih istraživačkih institucija.
Brojne prepreke
Ipak, put prema dubljoj integraciji bio bi složen.
Za značajniji pristup jedinstvenom tržištu EU-a Kanada bi morala prihvatiti dio evropskih pravila i standarda, dok bi se otvorila i pitanja mobilnosti radne snage, finansijskih obaveza i nacionalnog suvereniteta.
Dodatni problem predstavljaju i unutrašnje političke okolnosti u Kanadi, gdje bi svaki aranžman koji bi se mogao protumačiti kao ograničavanje nacionalnih ovlasti mogao izazvati otpor.
Ni Evropskoj uniji ne bi bilo jednostavno postići saglasnost svih članica.
Činjenica da deset država članica još nije ratificiralo raniji trgovinski sporazum između EU-a i Kanade pokazuje koliko je složeno postići zajednički stav unutar Unije.
Zbog toga Ottawa razmatra više mogućih modela odnosa, uključujući iskustva Norveške, Švicarske, Ujedinjenog Kraljevstva i Gruzije.
Novi pravac za Kanadu
Karnićeva strategija mogla bi predstavljati jednu od značajnijih promjena u kanadskim ekonomskim odnosima posljednjih decenija.
Umjesto gotovo potpunog oslanjanja na američko tržište, Otava pokušava izgraditi širu mrežu ekonomskih i strateških partnerstava.
Evropa se u toj strategiji nameće kao jedan od ključnih pravaca, a ideja o „pridruženom članstvu“ pokazuje koliko se odnosi Kanade i EU-a brzo mijenjaju u trenutku sve većih trgovinskih i političkih tenzija između Otave i Vašingtona, piše The Wall Street Journal.
