Gdje je najveći, a gdje najmanji minimalac u Evropi?

Eurostat je objavio podatke o minimalnim platama za drugo polugodište 2026. godine, iz kojih proizlazi da je između januara i jula bruto minimalna plata povećana u samo osam od ukupno 29 evropskih zemalja. U istom periodu inflacija u evrozoni iznosila je 3,2 odsto, zbog čega su radnici koji primaju minimalnu platu u nizu država realno izgubili dio svoje kupovne moći, naročito tamo gdje se minimalac usklađuje samo jednom godišnje, piše Euronews.

Prema nominalnim iznosima, najveću bruto mjesečnu minimalnu platu u Evropi i dalje ima Luksemburg, gdje ona iznosi 2.771 evro. Unutar Evropske unije najniža je u Bugarskoj i iznosi 620 evra, dok je među svim posmatranim državama najniža u Ukrajini, gdje minimalna plata iznosi 169 evra.

Pet država ima bruto minimalnu mjesečnu platu veću od 2.000 evra, dok ih je devet u rasponu između 1.000 i 2.000 evra. Više od polovine zemalja obuhvaćenih analizom, njih 15, ima minimalnu platu nižu od 1.000 evra, ali među njima je čak sedam država kandidatkinja za članstvo u Evropskoj uniji.

Kako stoje BiH i druge zemlje kandidatkinje?

Uz Luksemburg, grupu zemalja s minimalnom platom višom od 2.000 evra čine Irska (2.391 evro), Njemačka (2.343 evra), Holandija (2.338 evra) i Belgija (2.234 evra), dok je Francuska odmah iza njih sa 1.867 evra.

U sredini ljestvice nalaze se Slovenija (1.482 evra), Španija (1.425 evra), Litvanija (1.153 evra), Poljska (1.119 evra), Kipar (1.088 evra), Grčka (1.073 evra), Portugal (1.073 evra) i Hrvatska s bruto minimalnom platom od 1.050 evra.

Na začelju se izdvajaju Ukrajina sa 169 evra i Moldavija sa 313 evra, dok sve ostale države imaju minimalnu platu višu od 500 evra.

Zanimljivo je da četiri zemlje kandidatkinje imaju višu minimalnu platu od Bugarske. To su Turska (621 evro), Sjeverna Makedonija (624 evra), Crna Gora (670 evra) i Srbija (743 evra).

Malta (994 evra), Estonija (946 evra), Češka (923 evra), Slovačka (915 evra) i Mađarska (906 evra) takođe su blizu granice od 1.000 evra.

Iako nije obuhvaćena statistikom Eurostata, poznato je da iznos minimalca u Bosni i Hercegovini varira u dva entiteta, ali i naša zemlja znatno odskače u odnosu na neke članice.

Minimalna plata u Republici Srpskoj za 2026. godinu kreće se od 1.476,23 KM do 2.245,90 KM bruto, u zavisnosti od stepena stručne spreme, što iznosi oko 735 do 1.120 evra.

U Federaciji BiH minimalna bruto plata iznosi 1.605,47 KM, odnosno oko 800 evra.

Poredak se mijenja kada se uzme u obzir kupovna moć

Slika izgleda drugačije kada se minimalne plate upoređuju prema standardu kupovne moći (PPS), koji omogućava realnije poređenje životnog standarda među državama. Riječ je o vještačkoj valutnoj jedinici koja pokazuje koliko se robe i usluga može kupiti u pojedinoj zemlji.

Prema toj metodologiji, minimalne plate kreću se od 705 PPS-a u Albaniji do 2.164 PPS-a u Njemačkoj. Za Ukrajinu i Moldaviju podaci nisu dostupni, dok se za Tursku koristi podatak iz jula 2025. godine.

Njemačka predvodi ljestvicu sa 2.164 PPS-a, a slijede Luksemburg (2.108), Holandija (2.023), Belgija (1.922) i Irska (1.756). Iznad 1.500 PPS-a nalaze se još Francuska, Slovenija, Španija i Poljska.

Unutar Evropske unije najnižu minimalnu platu prema kupovnoj moći ima Estonija sa 935 PPS-a, odmah ispred Letonije sa 938 PPS-a. Ispod granice od 1.000 PPS-a nalaze se i Turska te Bugarska.

Neke zemlje kandidatkinje prema kupovnoj moći nadmašuju dio članica Evropske unije. Tako Sjeverna Makedonija sa 1.142 PPS-a i Srbija sa 1.094 PPS-a imaju višu vrijednost minimalne plate od sedam članica EU, među kojima su Malta, Slovačka, Mađarska i Češka.

Rumunija i Sjeverna Makedonija najviše napredovale

Poređenje nominalnog poretka i poretka prema kupovnoj moći pokazuje da je najveći pomak ostvarila Rumunija, koja se sa 20. mjesta penje na 12, dok Sjeverna Makedonija napreduje sa 24. na 16. mjesto. Obje zemlje tako su napredovale za osam pozicija.

Srbija se popela za pet mjesta, dok su Hrvatska i Bugarska napredovale za tri mjesta.

Najveći pad bilježi Estonija, koja je sa 16. mjesta pala na 26, a Letonija, Češka i Kipar izgubili su po četiri pozicije.

Samo osam država povećalo minimalnu platu

Od ukupno 29 posmatranih zemalja, samo ih je osam između januara i jula 2026. povećalo minimalnu platu u nominalnom iznosu i u domaćoj valuti. Najveći rast zabilježila je Sjeverna Makedonija (6,9 odsto), a slijede Rumunija (6,8 odsto), Estonija (6,8 odsto), Belgija (5,8 odsto), Grčka (4,5 odsto), Luksemburg (2,5 odsto), Francuska (2,4 odsto) i Holandija (1,9 odsto).

U svim ostalim državama minimalna plata ostala je nepromijenjena, što je posebno pogodilo radnike u zemljama s višom inflacijom. Eurostat procjenjuje da je inflacija u evrozoni između januara i jula iznosila 3,2 odsto, dok je na Malti dostigla 8,2 odsto, na Kipru 5,4 odsto, a u Holandiji 4,7 odsto.

Visoka inflacija posebno pogađa radnike u Turskoj

Turska, koja ima najvišu stopu inflacije u Evropi i jednu od najviših u svijetu, između decembra 2025. i juna 2026. zabilježila je inflaciju od 17,8 odsto.

Budući da se minimalna plata u toj zemlji sada usklađuje samo jednom godišnje, radnici koji primaju minimalac tokom godine značajno gube kupovnu moć. Turska se izdvaja i po tome što gotovo 40 odsto zaposlenih prima upravo minimalnu platu.

Uprkos tome, posljednjih godina Turska je znatno povećavala iznos minimalne plate.

Pet država članica Evropske unije i dalje nema zakonom propisanu minimalnu platu. To su Italija, Danska, Švedska, Austrija i Finska.