Ekološki alarm u Banjaluci: Neplanska gradnja i otpad ugrožavaju zdravlje građana

Agresivna i neplanska urbanizacija uzima danak i pogoršava stanje životne sredine Banjaluke, a njeno očuvanje mora biti sastavni dio budućeg urbanog razvoja grada, uz veće oslanjanje na struku, naučne podatke i potrebe građana, rečeno je na ekološkoj tribini “Životna sredina grada Banjaluka – stanje i izazovi”, koja je održana na incijativu građana i na kojoj su govorili stručnjaci iz raznih oblasti.

Profesor Šumarskog fakuteta Univerziteta u Banjaluci Marijana Kapović Solomun istakla je da Banjaluka već posjeduje izuzetan prirodni kapital i prepoznatljiv identitet zelenog grada, ali da je jedan od ključnih izazova kako taj kapital sačuvati u uslovima intenzivnog urbanog razvoja.

Ona je ukazala da podaci iz planskih dokumenata pokazuju trend smanjenja zelenih površina po glavi stanovnika, te da agresivna i neplanska urbanizacija uzima svoj danak i pogoršava stanje životne sredine Banjaluke.

Solomunova je naglasila da poseban značaj za Banjaluku ima priobalna vegetacija, koja prema analiziranim podacima čini čak 38,52 odsto ukupne zelene strukture, što potvrđuje koliko su Vrbas i njegovi zeleni koridori važni za funkcionisanje zelenog sistema grada.

“Kao jedan od mogućih pravaca budućeg planiranja predstavljen je međunarodno prepoznat koncept `3–30–300` – mogućnost da stanovnik iz svog doma vidi najmanje tri stabla, približno 30 odsto pokrivenosti naselja krošnjama i dostupnost kvalitetne zelene površine na oko 300 metara od mjesta stanovanja”, pojasnila je ona.

Među prioritetima za Banjaluku izdvojeni su očuvanje postojećih velikih i zdravih stabala, izrada savremenog i javno dostupnog katastra zelenila i krošnji, povezivanje parkova, drvoreda, Vrbasa, Vrbanje, Banj brda, Kampusa i naseljskog zelenila u funkcionalnu mrežu, te intenzivnije ozelenjavanje škola, vrtića, zdravstvenih ustanova i gusto izgrađenih dijelova grada.

“Banjaluka ne treba da postane zeleni grad – ona već ima identitet zelenog grada. Naš zadatak je da taj identitet ne izgubimo tokom urbanog razvoja”, poručila je Solomunova.

Profesor Mirjana Delić Jović govorila je o kvalitetu voda i zemljišta, ukazujući na potrebu njihovog kontinuiranog praćenja, identifikovanja izvora zagađenja i pravovremenog preduzimanja mjera zaštite.

Posebnu pažnju posvetila je pitanju upravljanja otpadnim vodama i značaju izgradnje odgovarajućeg kolektorskog sistema, naglašavajući da adekvatno prikupljanje i prečišćavanje otpadnih voda predstavlja jedno od ključnih infrastrukturnih i ekoloških pitanja za grad.

“Zaštita vodnih resursa ne može biti odvojena od zaštite zemljišta, jer se zagađujuće materije prenose između različitih dijelova životne sredine, zbog čega su kvalitetna komunalna infrastruktura, monitoring i prevencija zagađenja od posebnog značaja za dugoročnu zaštitu prirodnih resursa i zdravlja stanovništva”, navela je Jovićeva.

Ranka Radić iz Republičkog hidrometeorološkog zavoda je, goreći o kvalitetu vazduha u Banjaluci, upozorila da njegovo pogoršanje može ozbiljno uticati na zdravlje stanovništva.

Posebno je ukazala na zimski period, kada koncentracije pojedinih zagađujućih materija mogu dostići veoma visoke vrijednosti, zbog čega pitanje kvaliteta vazduha mora imati znatno važnije mjesto u planiranju mjera zaštite životne sredine i javnog zdravlja.

Marko Galić iz Ministarstva za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Srpske je upozorio na upravljanje otpadom i problem divljih deponija, naglasivši da je čistoća grada jedno od osnovnih pitanja kvaliteta života građana i funkcionisanja komunalnog sistema.

“Neophodno je obezbijediti redovno, pravovremeno i pouzdano sakupljanje i odvoz komunalnog otpada na cijelom području grada, što trenutno nije slučaj, zbog čega dolazi do prepunjenih kontejnera, zadržavanja otpada i narušavanja higijene javnih prostora”, naveo je Galić.

Na tribini je istaknuto da Banjaluka, kao grad koji želi da očuva imidž uređene i zelene sredine, mora imati funkcionalan sistem u kojem se otpad odvozi redovno, kontejnerska mjesta održavaju urednim, a divlje deponije sistematski evidentiraju, uklanjaju i sprečava njihovo ponovno nastajanje.

Nakon stručnih izlaganja održana je diskusija tokom koje su građani ukazali na konkretne probleme i iznijeli prijedloge za unapređenje stanja životne sredine u Banjaluci.